Whisky s這dowa czyli rz康y beczki

ZLLL
18.02.2012 07:48
A A A
安iat whisky s這dowej, czyli malt闚, oszala na punkcie beczki. Jeszcze niedawno to, co robi wszystkie gorzelnie w Szkocji, mie軼i這 si w kieszonkowym przewodniku, dzi nie starcza tomu wielko軼i ksi捫ki telefonicznej, by opisa wszystkie warianty.

Zdj璚ia: Shutterstock (monta)

A prawdopodobnie b璠zie jeszcze gorzej.

Tradycyjne (czyli w豉軼iwie wszystkie) wytwórnie szkockich trunków - nieco ponad sto gorzelni - pracowa造 na swoj renom przez dziesi璚iolecia, a czasami i wieki. Mówi帷 "tradycyjne", mam na my郵i to, 瞠 zasady wyrobu whisky s這dowej s znane od setek lat i nie uleg造 w豉軼iwie 瘸dnym zasadniczym zmianom. A przynajmniej takim, który uzasadnia豚y ten zam皻.

 

Proste 廝ód豉

Zasada jest prosta - bierze si j璚zmie, s這duje i suszy w piecach nad torfem, który od wieków by najta雟zym 廝ód貫m opa逝 w szkockich gorzelniach i wyst瘼uje tam w wielkiej obfito軼i. Dalej gotuje si go i fermentuje, a otrzymany zacier destyluje dwukrotnie w miedzianych alembikach.

whisky, malt, ziarna, j璚zmie

Ziarna j璚zmienia na whisky.

Przez dziesi璚iolecia odmienno嗆 poszczególnych gatunków maltów wynika豉 z wody czerpanej z ró積ych 廝óde przez gorzelnie do rozcie鎍zania dojrza造ch destylatów oraz z kszta速u r璚znie klepanych alembików, które mia造 wp造w na charakter destylatów. Wa積y by te stopie nasycenia s這du dymem torfowym, bo to najwa積iejszy element wyró積iaj帷y whisky s這dow spo鈔ód innych trunków.

Je郵i chodzi o podzia na regiony, to wyró積ia si zasadniczo tylko jeden obszar - Islay. Pochodz帷e stamt康 wódki by造 najostrzejsze, najbardziej dymne i mia造 charakterystyczny, jodynowo-medyczny zapach, co bra這 si z bliskiego s御iedztwa morza.

Wszystko, co trzeba by這 wiedzie, by odda si smakowaniu trunku, zawiera這 si w kilku zdaniach. 疾 whisky mo瞠 by nierocznikowa lub rocznikowa, co oznacza這 wiek najm這dszego destylatu w mieszance (destylaty z ró積ych beczek, a czasami tak瞠 o innym okresie dojrzewania zawsze miesza si ze sob, by otrzyma jednolity trunek). Je郵i whisky pochodzi豉 z jednej gorzelni, na etykiecie pojawia這 si okre郵enie "single malt whisky", a kiedy z kilku (rzadziej) - "vatted malt whisky" lub "pure malt whisky", w ka盥ym razie nie mog這 si pojawi s這wo "single".

Liczy造 si nazwa gorzelni i region, ewentualnie nazwa negocianta - po鈔ednika, bo taka instytucja ma d逝g tradycj w Szkocji. To firmy, które niczego nie destyluj, a jedynie skupuj destylaty od gorzelni i same je mieszaj (wtedy najcz窷ciej nazwa firmy po鈔ednika jest na etykiecie). O ka盥ej gorzelni mo積a by這 sobie poczyta z kieszonkowego przewodnika, a histori swojej ulubionej wytwórni zna這 si po prostu na pami耩. I to wszystko.

 

Prosz mi tego nie rozcie鎍za

Ale taki uk豉d nie móg dotrwa do naszych czasów, bo by這by to zbyt proste. Zacz窸o si od licznych na wyspach klubów mi這郾ików whisky s這dowej, w鈔ód których pojawi造 si tak瞠 takie, które zacz窸y zrzesza - jak by to mo積a okre郵i - s這dowych purystów. Nie tylko nie podoba造 si im whisky typu "vatted malt", ale przesta造 podoba tak瞠 "single", dok豉dniej to, 瞠 ich ulubione gorzelnie mieszaj im whisky i rozcie鎍zaj j wod. Pury軼i zacz瘭i zatem zamawia w wytwórniach konkretne beczki z ca陰 ich zawarto軼i i o oryginalnej mocy, czyli 鈔ednio oko這 55-57%.

Sami je otwierali i dzielili trunek mi璠zy cz這nków. W prasie fachowej, a potem i popularnej, zacz窸y si pojawia opisy takich zamkni皻ych degustacji. Destylaty z regu造 faktycznie by造 fantastycznej jako軼i. A skoro tak, to inni tak瞠 chcieli ich popróbowa, bo niby czemu mieli kupowa w sklepie to, co jest powszechnie dost瘼ne, skoro inni maj przywilej pokosztowania lepszych wersji i jeszcze si tym chwal. I od tej pory ju nikt tak na pewno nie wiedzia, kto trafi na lepszy trunek (ka盥a beczka dojrzewa jednak nieco inaczej) i ile ró積ych wersji jednej whisky egzystuje równolegle na rynku wtórnym. Z regu造 nimi nie handlowano, ale zacz窸y si pojawia na aukcjach lub te po prostu wymieniano si nimi.

whisky, malt, bednarz

Iain Duthie, gówny bednarz w gorzelni Tomatin

Mo磧iwo軼i by這 wiele, gdy s這dowe dojrzewa造 tradycyjnie w ró積ych beczkach. Od dawna wykorzystywano nowe (te ró積e, np. odmiennie wypalane w 鈔odku) oraz te, w których dojrzewa wcze郾iej bourbon lub whiskey irlandzka. Jednak gwo寮ziem programu okaza造 si beczki po hiszpa雟kim sherry, gównie oloroso.

 

Niesko鎍zona liczba wariantów

Od pocz徠ku wzrostu pot璕i andaluzyjskiego winiarstwa niemal ca豉 produkcja sz豉 przez porty brytyjskie. Gównie Bristol, w którego portowej cz窷ci znajdowa造 si gigantyczne sk豉dy sherry. Tam je le瘸kowano, kupa穎wano oraz rozlewano do beczek (a pó幡iej butelek), a nast瘼nie wysy豉no dalej w 鈍iat. Tam te powsta造 obce Hiszpanom okre郵enia typu "medium", "cream", "amoroso" i wiele innych, które przybli瘸造 Anglikom charakter wina i trafia造 w ich gusta. Podobnie by這 z porto, które bez Brytyjczyków prawdopodobnie równie nie doczeka這by dzisiejszych dni.

whisky, malt

Z Hiszpanii sherry przywo穎no w beczkach, z którymi pó幡iej nie by這 co robi. Bez sensu by這 wo瞠nie pustych pojemników z powrotem, zw豉szcza 瞠 by造 ju mocno wys逝穎ne, najcz窷ciej po wielodziesi璚ioletnim okresie starzenia w nich win metod solera.

Nie wiadomo, kto wpad na ten pomys, ale ju bodaj na prze這mie XVIII i XIX w. zacz皻o wysy豉 je z Bristolu do Szkocji, aby starze w nich whisky, oczywi軼ie s這dow. Korzy嗆 by豉 obopólna - pozbywano si pustych beczek, za te okaza造 si 鈍ietnym pojemnikiem do le瘸kowania destylatów. No i oczywi軼ie tanim.

whisky, malt, master distiller

Douglas Campbell, master distiller w gorzelni Tomatin.

W latach 90. ubieg貫go wieku beczki po sherry sta造 si przebojem, maszynk do robienia pieni璠zy. Rynek zala造 setki, a potem tysi帷e nowych wersji whisky s這dowej. W zupe軟ie krótkich i w bardzo d逝gich seriach. Rodzajów beczek po sherry oloroso jest niesko鎍zona liczba, a przecie s te inne wersje tego wina, jak cho熲y brytyjski "cream" czy hiszpa雟kie "amontillado". W dodatku whisky nie musi w takiej beczce dojrzewa przez ca造 czas, a tylko przez pewien okres. Albo tylko pewna partia destylatu mo瞠 by starzona w pojemnikach po hiszpa雟kim winie, a reszta ju nie. Na etykietach zacz窸y si wi璚 pojawia dok豉dne dane procentowe, okre郵aj帷e sk豉d trunku, typu "70% aged in sherry casks" lub bardziej ogóle - "sherry cask finished". ζtwo si domy郵i - bior帷 pod uwag wszystkie powy窺ze uwarunkowania - 瞠 takich wariacji jest niemal niesko鎍zona liczba, i 瞠 kto, kogo hobby jest smakowanie whisky s這dowych, musia豚y w 篡ciu zaj望 si wy陰cznie tym sportem. Bo kiedy ju ogarnie to wszystko, zauwa篡, 瞠 kilkana軼ie lat temu do obiegu wesz造 beczki po... porto. Cz窷 destylatów mo瞠 w ró積ych proporcjach dojrzewa w beczkach po winie hiszpa雟kim, a cz窷 po portugalskim, albo mog i w tych i w tych, w ró積ych proporcjach. Zatem...

Coraz trudniej dosta szkock whisky s這dow, która charakterem oddawa豉by miejsce i gorzelni, z których pochodzi, kszta速 alembików i u篡t wod.

I 鈍iadczy豉by o swoistym "terroir" czyli siedlisku, jak to si okre郵a w j瞛yku winiarskim. Warto - rzecz jasna - popróbowa, cho熲y z ciekawo軼i, tych nowo軼i, ale jeszcze bardziej warto mie w barku co "oryginalnego" czy raczej klasycznego i nie da si zwariowa do ko鎍a. Po prostu.

S這dowe klasyki i nowo軼i

whisky, malt,

Lagavulin 16 YO

Region - Islay

Moc - 43%

Cena - 229 z (0,7 l)

SingleMalt.pl

To, od czego zaczyna ka盥y mi這郾ik zapachów z Islay, i przewa積ie to, czym zwykle cz瘰tuje swoich go軼i, by pokaza próbk "prawdziwego" s這du. Mocna, ci篹ka, bombastyczna, która nie pozostawia oboj皻nym. D瑿ina nie gra tu gównych skrzypiec, to gównie delikatna s這no嗆 i pot篹na dawka torfowej dymno軼i.

whisky, malt,

Glenmorangie Lasanta 12 YO

Region - Pó軟ocny Highland

Moc - 46%

Cena - 219 z (1 l)

SingleMalt.pl

Okre郵enie "lasanta", czyli szkockie "pasja", ale i "ciep這", zast徙i這 poprzednie "sherry finished", które ju nieco si os逝cha這. Klasyk robiony od dziesi璚ioleci i dojrzewany w beczkach po sherry oloroso. Du穎 ciep豉, aromatów utlenienia, bakalii, orzechów i miodu. I charakterystyczna dla tej firmy czysto嗆 zapachów. Wytwórnia ma najbardziej nietypowe alembiki w Szkocji, o d逝gich tzw. 豉b璠zich szyjach. A poza wszystkim - to najcz窷ciej kupowana przez Szkotów whisky, a ci wiedz, co pi.

whisky, malt,

Tomatin 12 YO

Region - Speyside

Moc - 40%

Cena - 145 z (0,7 l)

www.sklep-ballantines.pl

安iat whisky by nie istnia bez tej gorzelni - mówi niektórzy. To najwi瘯szy dostawca destylatów s這dowych dla wszystkich wytwórców w Szkocji, tak whisky s這dowych, jak i mieszanych. Teraz powraca na scen w wielkim stylu jako producent w豉snych marek. Ich bogat list otwiera dwunastka, bardzo delikatna i elegancka, s這dowo-owocowa, z ciekawym, równie owocowym, posmakiem gruszek i jab貫k oraz bakalii, wskazuj帷ym na cz窷ciowe u篡cie beczek po sherry. Czarna etykieta wskazuje na pokrewie雟two ze s造nn Big "T" - znanym kiedy wyrobem tej firmy.

whisky, malt, Glenfiddich 15 YO

Region - Speyside

Moc - 51%

Cena - 235 z (0,7 l)

www.sklep-ballantines.pl

Jedna z najwy瞠j cenionych i przez wielu ulubionych wytwórni. Tak瞠 z tego powodu, 瞠 robi si tu jedn z najlepszych whisky mieszanych - Grant's. Dojrzewana w kilku rodzajach beczek, w tym po sherry i porto oraz nowych. Dojrzewana cz窷ciowo metod solera, co w tym wypadku oznacza, 瞠 gotowy kupa jest mieszany ze starszym, aby jako嗆 by豉 zawsze taka sama. Delikatna, z nutami win maderyzowanych, nieco owocowa, stosunkowo lekka jak na swój wiek i zaanga穎wanie ró積ych beczek.

whisky, malt, Glenlivet 12 YO

Region - Speyside

Moc - 40%

Cena - 169 z (0,7 l)

www.sklep-ballantines.pl

Ju sama nazwa budzi respekt, bo wi瘯szego klasyka nie ma. Najbardziej znany "glen" (czyli strumie, rzeczka) na 鈍iecie. Nie oznacza to, 瞠 jest to w ogóle najlepsza s這dowa, jak znamy. Ale nie ma takiego adepta maltów, którego szkolenie nie obejmowa這by tego trunku. Nie jest zbyt ci篹ka, przeciwnie - delikatna i kwiatowa, z nutami s這du i - oczywi軼ie - baga瞠m sherry. Ma d逝gi, mi瘯ki posmak oraz do嗆 jasn barw.

 

Tekst: Wojciech Gogoli雟ki

Zdj璚ia: ㄆkasz Falkowski, Shutterstock, materia造 prasowe (monta)

 

Zobacz te na Logo24:

Ciekawe, jak potoczy豉by si historia, gdyby na 鈍iecie nie istnia豉 szkocka. Pewne jest, 瞠 wiele ameryka雟kich filmów straci這by po這w uroku. I nie tylko ameryka雟kich. Wymawiane pod逝g pisowni: "Ballantine's - najlepsza whisky na 鈍iecie" w "Vabanku II" to absolutna klasyka kinowych powiedzonek. Dzi zatem oceniamy absolutn klasyk - podstawowe szkockie whiskies, tzw. mieszane.

Dlaczego "zielona"? Ze wzgl璠u na obecny w absyncie chlorofil z zió.

A "wró磬a"? Ka盥a kropla wody wpadaj帷a do szklanki zamienia si w bia陰 smug tworz帷 na dnie zm皻nienie, przypominaj帷e kobiet w powóczystej szacie. I pewnie ta wró磬a sprawia, 瞠 "po pierwszej szklance widzisz sprawy takimi, jakimi chcia豚y, aby by造, po drugiej takimi, jakimi w rzeczywisto軼i nie s, na ko鎍u ukazuj ci si takimi, jakie s w istocie" (Oscar Wilde).

Wszyscy znaj koniak i armaniak, a inne winiaki gronowe uchodz za ich m這dszych braci. Ale nim rozpocz窸y 篡wot s造nne destylaty, winiaki - pod ró積ymi nazwami - istnia造 ju od kilkuset lat w obr瑿ie kultury hiszpa雟koj瞛ycznej, na po逝dniu Francji i w wielu innych miejscach.

Ich matk by造 winne grona, a ojcem miedziany alembik, znany ju od czasów arabskiej Hiszpanii.

Miodzio!

A ja tam by貫m, miód i wino pi貫m... - tak ko鎍zy豉 si niegdy ka盥a bajka. Przez te staropolskie i ba郾iowe skojarzenia miodów pitnych d逝go nie traktowano powa積ie.

Zobacz wi璚ej na temat:

ZOBACZ WIDEO

Komentarze (3)
Zaloguj si lub komentuj jako go嗆
  • avatar

    cest.l.a.vie

    0

    Irlandzk whiskey najlepiej pi nie W kawie ale DO kawy. Mieszanie nie da takiego efektu jak ich naprzemienne picie. Sama s這dycz - nawet przy nies這dzonej kawie :)
    Ostatnio kupi貫m Tullamore BLACK 43%. Niez豉 cho blended. Dlaczego tego nie ma w Polsce??
    Dosta貫m te s這dow Bushmills.10YO. Zdecydowanie irlandzkie s lepsze. Niestety oni maj tylko 3 marki i s mniej popularne.
    Co do cen - wcale nie s takie drogie - nawet s這dowe. Ceny s這dowych w artykule s do 2 razy zawy穎ne. Glenfiddish 12YO kosztuje 120 z 15YO jakie 150 - w polskich sklepach.

    Generalnie szukajcie trunku zagranic. W Polsce p豉cimy CHOLERNY haracz dla po鈔ednik闚 i skarb闚ki.

    A Ballantine's (podobnie jak J.Walker to sikacze - z marketingiem ale sikacze. Nie kupujcie tego w prezencie. Je瞠li ma by ta雟ze ni malt, to z blended kupcie co irlandzkiego, ewentualnie co takiego (szkockiego) jak Famous Grouse.

  • avatar

    kawiarniany.filozof

    0

    jany44, "zwyk豉" Ballantine's to whisky a) m這da (podejrzewam, 瞠 najm這dsze sk豉dniki le瘸kuj ledwie wymagane 3-letnie minimum), b) mieszana (blended) i to ze znaczn przewag destylat闚 zbo穎wych (robionych z nies這dowanego zbo瘸, tak jak w鏚ka),
    wi璚 si nie dziwi, 瞠 niesmaczna.

    Dobra whisky nie b璠zie tania, bo a) po prostu musi swoje odle瘸kowa (przyzwoite whisky le瘸kuj co najmniej 7-8 lat), co kosztuje, b) s這dowanie j璚zmienia jest pracoch這nne = destylaty s這dowe s do嗆 drogie.

    Do kawy, je郵i w og鏊e, to rzeczywi軼ie dolewa mo積a wy陰cznie irlandzkiej whiskey, poniewa z regu造 jest ona destylowana 3-krotnie (szkockie - w wi瘯szo軼i 2-krotnie) i do suszenia j璚zmienia nie u篡wano torfu. Kawa ze szkock whisky b璠zie zawsze smakowa jodyn.

    A 瞠 wiele gatunk闚 japo雟kiej whisky jest b. dobrych, to przyznaj wszyscy znawcy.

  • avatar

    jany44

    0

    Czu na mil sponsoring firmy Ballantines. Najlepsza Whisky wg mnie to whisky irlandzka. Szkocka psuje si z zasad Kopernika "z造 pieni康z wypiera dobry". Ostatnio pi貫m tzw. promocyjn Ballantink (cena 39 z za 0,7 l) i dlatego wi璚ej tego 鈍i雟twa do ust nie wezm. Z przyst瘼nych cenowo whisky polecam Tullamore irlandzk (kawa z ni pychota prze pana) i Glenganions. Na koniec informacja: najlepsz whisky na targach alkoholi w 2010 roku zosta豉 whisky wyprodukowana w Korei Po逝dniowej. A japo雟ka whisky Yamazaki te jest niez豉.

Aby oceni zaloguj si lub zarejestrujX