TOP 10: wina wzmacniane do 45 zł

Porto, madery, sherry - warto po nie sięgnąć, bo idealnie nadają się do niespiesznego celebrowania wieczoru z grupą przyjaciół. I zapewniamy, że te wina nie muszą być drogie. Oto dowód: nasz wybór 10 win wzmacnianych, które z dumą możesz postawić na stole.
1 Winnica w Hiszpanii Winnica w Hiszpanii fot. Vitaly Titov & Maria Sidelnikova / shuttersrock.com

Stary lek na melancholię

Arnold de Villanova, jeden z największych medyków średniowiecznej Europy, utrzymywał, że obok wielu błogosławionych zalet wino ma również tę, że leczy z melancholii. Jednak nie za to wiekopomne stwierdzenie pamiętamy go do dziś. Kataloński lekarz udoskonalił w 1299 r. proces wzmacniania wina - ściślej rzecz biorąc, przerywania jego fermentacji przez dolanie mocnego alkoholu. Miało to uchronić je przed zepsuciem, ale też sprawić, by było słodkie, co bardzo cenili ówcześni winomani.

Dolanie mocnego alkoholu zabija drożdże, co przerywa proces fermentacji, pozostawiając w winie pewną część cukru z winogron. Patent de Villanovy, przyznany przez króla Majorki, dał początek historii rodziny fascynujących win produkowanych do dziś.

Fino Secofot. Paweł Kiszkiel

1. MIEJSCE: Fino Seco, Jerez-Xér?s-Sherry, Gutiérrez Colosia. Cena: 42,50 zł, dostępność: internet (imp. Exovino) Superwytrawne, aromatycznie oszczędne fino o zapachu prażonych orzechów (które też będą jedną z najlepszych do tego wina przekąsek); usta przeczyste, świeże, o delikatnej, nieco tłustej fakturze. Świetnie zrównoważone, niemal lekkie. Warto wysupłać te cztery dychy, by przekonać się, czym może być wytrawne sherry.

2 Gdy spragnieni Anglicy zaczęli przybywać do Porto... Gdy spragnieni Anglicy zaczęli przybywać do Porto... fot. JPF / shuttersrock.com

Inwazja zza Pirenejów

Na światową sławę wzmacniane wina musiały jednak poczekać. Dopiero gdy w XVII w. Anglia toczyła z Francją wojny celne, brytyjscy handlarze musieli poszukać nowego źródła wina. Znaleźli je w północnej Portugalii, w dolinie rzeki Douro. Tam też nauczyli się wzmacniać wino, by docierało na wyspę w jak najlepszym stanie. W efekcie powstawało słodkie, mocne wino, które dziś znamy pod nazwą porto.

To najbardziej tradycyjne ma kolor czerwony - na początku XX w. jeden z czołowych handlarzy porto, Ernest Cockburn, stwierdził wręcz, że "pierwszym obowiązkiem porto jest bycie czerwonym", niemniej w regionie powstają pewne ilości porto białego, a ostatnio także (coraz bardziej modnego) porto różowego.

Hiszpańskie sherry powstaje na północ?od Kadyksu, wokół Jerez de la Frontera. Wytwarza się je wyłącznie z białych odmian winogron - przede wszystkim z palomino. Wszystkie podstawowe rodzaje?sherry (patrz ramka) są ze swej natury wytrawne i dopiero potem producenci mogą je dosłodzić słodkim winem z odmiany pedro ximénez albo syropem z moszczu gronowego zwanym arrope.

Niemal bliźniacze do sherry wina powstają w sąsiednim regionie Montilla-Moriles.

Portofot. Paweł Kiszkiel

2. MIEJSCE: Ruby, Vinho do Porto, Van Zellers. Cena: 46 zł, dostępność: sklepy specjalistyczne, internet (imp. Mielżyński). Cristiano Van Zellers jest jedną z najbardziej znanych osobowości regionu Douro. Ma na swoim koncie wina wybitne i wyjątkowe, ale ma też rękę do porto dostępnych dla przeciętnego zjadacza chleba. Jego intensywne, pełne owocu, gęste, lekko kawowe ruby to majstersztyk w swojej kategorii i cenie. Wino złożone, głębokie, pełne nut owocowych. Klasyczne i dalekie od alkoholizowanych, niewiele tańszych podróbek, od których uginają się półki nie tylko polskich sklepów. Do gorzkiej czekolady.

3 Tradycyjna piwnica z winem Tradycyjna piwnica z winem fot. Neirfy / shuttersrock.com

Europa też wzmacnia

W ciągu wieków porto i sherry doczekały się mnóstwa jeśli nie imitacji, to win robionych na ich wzór. Z nich najsłynniejsza jest madera, której nazwa pochodzi od miejsca produkcji wina - portugalskiej wyspy na środku Atlantyku. Wino zaczęto tu wzmacniać w połowie XVIII w., by móc dowieźć je bezpiecznie na kontynent.

Jest też marsala, "wynaleziona" w XVIII w. w mieście o tej samej nazwie na zachodnim brzegu Sycylii przez Johna Woodhousa, Anglika handlującego porto, sherry i maderą. Wreszcie zapomniana dziś trochę malaga, powstająca wokół śródziemnomorskiego portu Malaga w Andaluzji (swego czasu był to drugi co do wielkości region winiarski w Hiszpanii).

Swoje wina wzmacniane mają też Francuzi ? najbardziej znane powstają w regionie Langwedocja-Roussillon, na południowo-zachodnim krańcu kraju. Z jednej strony to subtelne wzmacniane muszkaty (muscat de Rivesaltes, Frontignan, Lunel, Mireval, St-Jean-de-Minervois - swoją drogą, było ich kiedyś naprawdę sporo na półkach polskich supermarketów ? szkoda, że znikły), z drugiej długowieczne, ciężkie słodkie wina czerwone robione głównie z odmiany grenache: banyuls, maury czy rivesaltes.

Na Cyprze powstaje natomiast legendarna commandaria, słodkie, bo zrobione z podsuszanych gron, wino, które wzmacnia się już po zakończonej fermentacji.

winofot. Paweł Kiszkiel

3. MIEJSCE: Manzanilla, Jerez-Xér?s-Sherry, Williams & Humbert. Cena: 29,99 zł, Dostępność: sklepy delikatesowe (imp. Marks & Spencer). Rasowa, tłusta manzanilla o charakterystycznym, drożdżowym posmaku, wyrazista, nieco szorstka, słonawa w końcówce. Świetna na aperitif, do migdałów, orzechów, ale i wędzonych ryb. Koniecznie bardzo mocno schładzać.

4 Testujemy wzmacniane wina Testujemy wzmacniane wina fot. Paweł Kiszkiel

Warto spróbować

Od lewej:

4. MIEJSCE: White Porto, Vinho do Porto, Barros. Cena: 39,99 zł, Dostępność: supermarkety (imp. Polmos). Jedno z nielicznych białych porto na rynku, tęgie, nieprzesadnie słodkie, wyraziste. To typ porto dla amatorów gatunku albo - co rekomendujemy - świetny składnik modnego drinka portonic: białe porto + tonic. Na aperitif.


5. MIEJSCE: Pink Port, Vinho do Porto, Quinta & Vineyard Bottlers. Cena: 45,99 zł, dostępność: sklepy delikatesowe (imp. Marks & Spencer). Rzadkie różowe porto o bardzo intensywnej barwie, soczyste, umiarkowanie słodkie, jak na porto relatywnie lekkie. Wino na lato, albo ciepłą jesień. Raczej na aperitif, albo do lekkiej, owocowej tarty.

6. MIEJSCE: Fine Rich, Madeira, Justino's. Cena: 31,94 zł, dostępność: supermarkety (imp. Polmos). Prostolinijna, ładnie zrównoważona, orzechowo-kawowa młoda madera. Z pewnością warto spróbować, choć wyrabiać sobie na jej podstawie zdanie o całym gatunku byłoby lekką przesadą. Do czekoladowych ciasteczek.

Rodzaje porto

Najistotniejsza różnica w stylu porto dotyczy momentu jego zabutelkowania. Najszybciej do?szkła trafia wino najprostsze, czyli ruby (pije się je od razu), oraz vintage, czyli rocznikowe porto dojrzewające w butelkach (nawet kilkadziesiąt lat).

Ich przeciwieństwem są porto długo starzone w beczkach, w czasie którego to procesu utleniają się, zyskują bursztynową barwę, a zamiast aromatów owocowych zyskują nuty drewniane, orzechowe, ewoluowane. Najbardziej znaną kategorią tego typu win jest tawny, którego odmian jest bardzo wiele.

5 Testujemy wina wzmacniane do 45 zł Testujemy wina wzmacniane do 45 zł fot. Paweł Kiszkiel

A smaczne wino nie jest złe

Od lewej:

7. MIEJSCE: Prowein Moldovenesc Alb, Mołdawia, Dionysos Mereni. Cena: 18,99 zł, Dostępność: supermarkety (imp. Vinfort). Mołdawianie "od zawsze" mieli tendencje do imitowania win wzmacnianych. Jeszcze kilka lat temu dość swobodnie szafowali terminami takimi jak sherry czy porto. Prowein przypomina trochę sherry amontillado, trochę białe porto. Nie jest szczególnie głębokie i ma nieco ziemisty posmak.

8. MIEJSCE: Tawny, Vinho do Porto, Symington Family Estates. Cena: 19,99 zł, Dostępność: dyskonty/Biedronka (imp. Jeronimo Martins). Codzienne, dość mocne, młodziutkie, nieprzesadnie słodkie tawny o aromacie cygar, wilgotnego drewna, mokrego siana. Zamiast do jedzenia, lepiej podać je właśnie do cygaretki albo wypić zamiast deseru.

9. MIEJSCE: Piconera Amontillado Solera 1940, Jerez-Xér?s-Sherry, Bodegas Las UrtasCena: 26,96 zł, Dostępność: supermarkety (imp. AN.KA). Proste, dość typowe amontillado o wyraźnie przypalonych nutach. Szkoda, że dosłodzone. Data na etykiecie nie oznacza rocznika, ale datę założenia solery - systemu beczek, w których wino dojrzewa. Do orzechów i migdałów.

10. MIEJSCE: Sherry Cream Sweet, Jerez-Xér?s-Sherry, Barbadillo. Cena: 25,99 zł, dostępność: supermarkety (imp. TIM). Jedno z najpowszechniej dostępnych w Polsce słodkich sherry ? nieskomplikowane, prostolinijne, słodkie, z wyraźnie przypalonymi nutami. Atrakcyjna cena, do której trzeba doliczyć koszt paczki orzeszków, które będą najlepszym kompanem dla tego wina.

Rodzaje sherry

Sherry dzieli się na dwa główne typy: fino i oloroso. Pierwsze dojrzewa pod kożuchem drożdży zwanym flor, który rozwija się na powierzchni wina w nie do końca wypełnionej beczce i nadaje sherry specyficzny aromat. Flor ma najlepsze warunki do rozwoju, gdy zawartość alkoholu wynosi 15-15,5 proc., stąd konieczne jest wzmocnienie.

Gdy po wielu latach dojrzewania w beczkach flor w końcu ginie, wino zaczyna się utleniać. Takie oksydowane fino zmienia się wtedy w amontillado. Specyficzną formą fino jest delikatna manzanilla, która powstaje wyłącznie w okolicach Sanlucar de Barrameda.

Oloroso to z kolei sherry poddawane w czasie dojrzewania utlenieniu (pełne beczki przechowuje się na powietrzu wystawione na działanie słońca, deszcz i zmiany temperatury) ? wzmacnia się je do aż 17-18 proc., by flor się w nich nie rozwinął.

Komentarze (3)
TOP 10: wina wzmacniane do 45 zł
Zaloguj się lub komentuj jako gość
  • avatar

    Gość: gc

    Oceniono 1 raz 1

    niewyciete zdjecia butelek na szklance z kawalkami brudnego tla po bokach - bezcenne. Pelen profesjonalizm

  • avatar

    Gość: vo

    0

    A Pan Autor -Anonim to wrócił z Hiszpanii i Portugalii?. A może napiłby się wina z innego regionu i wtedy coś sensownego napisał?

Aby ocenić zaloguj się lub zarejestrujX