Skąd wzięły się nazwy warszawskich dzielnic?

Jakie są warszawskie dzielnice - wszyscy wiemy. Umawiamy się na Pradze, organizujemy weekendowe wypady do Wilanowa. Ale czy na pewno wiemy, skąd wzięły się ich nazwy?
Rondo na skrzyżowaniu ul. Potockiej i
Gwiaździstej Rondo na skrzyżowaniu ul. Potockiej i Gwiaździstej Fot. Bartosz Bobkowski / Agencja Gazeta

Żoliborz

Jak śpiewał klasyk: "zielony Żoliborz, pieprzony Żoliborz". Muniek Staszczyk ponoć otrzymał niejeden list z pogróżkami za ten wers. Oskarżenia o obrazę mieszkańców dzielnicy były o tyle niesłuszne, że w końcu to z Żoliborza pochodzi żona artysty, wielokrotnie też wspominał ten fragment Warszawy jako "najmilsze miejsce do zamieszkania".

A skąd wzięła się nazwa? Z języka francuskiego. To spolszczenie słów "joli bord", czyli "piękny brzeg". Zanim jednak zaczął funkcjonować Żoliborz (był to XVIII wiek), wśród warszawiaków popularną nazwą były Fawory. Zresztą wciąż w mieście znajdziemy ulicę Fawory, nawiązującą do dawnego określenia.

Ponadto, również fragment Żoliborza - Marymont - ma swoje źródło w języku francuskim. Nazwa wzięła się od Marie Mont, czyli Góry Marii. Na tej górze Jan III Sobieski zbudował letnią rezydencję dla swej ukochanej żony Marysieńki. Dziś na fundamentach tego pałacyku stoi katolicki kościół pod wezwaniem Matki Boskiej Królowej Polski. A u jego podnóża rozciąga się najstarszy w Warszawie Park Kaskada.

***

Macie swoje ulubione miejsca w waszych dzielnicach? Możecie zgłosić je w konkursie www.mojawawakonkurs.pl

Panorama Pragi-Północ w Warszawie Panorama Pragi-Północ w Warszawie Fot. Franciszek Mazur

Praga

Wiele lat po największych sukcesach Lady Pank, Jan Borysewicz razem z Andrzejem Mogielnickim napisali piosenkę "Praga, Praga". Założyciel jednego z najlepszych polskich zespołów śpiewał: "Praga, Praga, wiemy i ja, i Ty, Praga, Praga, tu się spełniają sny".

I dla wielu chyba naprawdę się spełniają. Czesław Mozil w jednym z wywiadów przyznał, że jego przymusowa okresowa przeprowadzka do Warszawy była mniej inwazyjna właśnie dzięki niezwykłej atmosferze stołecznej Pragi, na której zamieszkał.

Nazwa najprawdopodobniej wzięła się od słowa "prażyć", oznaczającego wypalanie gęsto porośniętego wówczas ten teren lasu. Najprawdopodobniej, ponieważ inną genezę nazwy wskazuje Jędrzej Słowaczyński, w wydanej w 1838 roku monografii o Pradze. Jego zdaniem, Praga wzięła się od prześladowanych za religię czeskich osadników, którzy osiedlili się nad Wisłą.

***

Macie swoje ulubione miejsca w waszych dzielnicach? Możecie zgłosić je w konkursie www.mojawawakonkurs.pl

Targówek Mieszkaniowy Targówek Mieszkaniowy Fot. Albert Zawada / Agencja Gazeta

Targówek

Pamiętacie chłopców z Mokrej? Jarema Stępowski w przeboju "Księżyc Frajer" opisuje imprezę w knajpie przy ul. Stalowej, która co prawda znajdowała się na Nowej Pradze, ale którą napędzali ludzie właśnie z Targówka. Jak śpiewał artysta: "wieczór już "Pod Karpiem", za kieszenie szarpie". M.in. za sprawą tej piosenki, ul. Mokra stała się wizytówką PRL-owskiego Targówka. Dodatkowo to właśnie w tej dzielnicy mieszkał sam Józef Balcerek, jeden z bohaterów kultowego serialu Stanisława Barei, "Alternatywy 4".

Targówek to nazwa, która została nadana w roku 1740 przez marszałka Lubomirskiego. Wzięła się prawdopodobnie od nazwiska rodziny Targowskich, do których w XV wieku należały te tereny. To zapewne prawdziwa wersja, choć od niektórych warszawiaków usłyszeliśmy też, że mieszkańcy tej dzielnicy od zawsze bardzo lubili się targować...

***

Macie swoje ulubione miejsca w waszych dzielnicach? Możecie zgłosić je w konkursie www.mojawawakonkurs.pl

Biurowce w biznesowej części Mokotowa zwanej Biurowce w biznesowej części Mokotowa zwanej " Mordorem ". Fot. Adam Stępień / Agencja Gazeta

Wola

Lilly Hates Roses to folkowo-rockowy duet, który jakiś czas temu podbił tę bardziej niezależną część rodzimej sceny muzycznej. Drugi album utalentowanych muzyków zatytułowano "Mokotów", a w tytułowym utworze słyszymy: "Układ papilarnych dróg dzieli mapę rąk, łańcuch mokotowskich biur nie skąpi podłych klątw".

Również i w tym wypadku nie jest do końca wiadome, skąd wzięła się nazwa. Według popularnej od dawna wersji, księżna Izabela Lubomirska sprawiła sobie na warszawskiej skarpie pałacyk (dziś znany jako Pałacyk Szustra). Kunszt architektów oraz spektakularny ogród sprawiły, że księżna swoje wymarzone miejsca ochrzciła mianem "Mon Coteau", czyli - "Moje wzgórze". Mokotów to nic innego jak spolszczenie oryginalnej razy.

Druga popularna wersja dotycząca genezy nazwy to taka, według której Mokotów wziął się od imienia pruskiego właściciela wsi i po raz pierwszy pojawia się już w dokumentach z 1367 roku.

***

Macie swoje ulubione miejsca w waszych dzielnicach? Możecie zgłosić je w konkursie www.mojawawakonkurs.pl

Ursynowski ratusz Ursynowski ratusz Fot. Waldemar Kompala /AG

Ursynów

Znacie Pezeta? Pseudonim rapera wziął się od akronimu PZU - "Paweł z Ursynowa". Artysta w swojej twórczości wielokrotnie odwoływał się do dzielnicy, z której pochodzi.

Ten teren stolicy pierwotnie nazywał się Rozkosz - na pamiątkę upojnego miesiąca miodowego Stanisława Kostki Potockiego i Aleksandry Lubomirskiej. Jednak w XIX wieku obszar został zakupiony przez Juliana Ursyna Niemcewicza. Pierwotnie chciał nadać dzielnicy bardziej amerykańską nazwę (sam był świeżo po powrocie ze Stanów Zjednoczonych) jednak ostatecznie zdecydowano się na Ursynów - od drugiego imienia właściciela. "Nazwisko wolnego kraju wzięte będzie za bunt i sprzysiężenie" przez zaborcę - ostrzegli przyjaciele.

***

Macie swoje ulubione miejsca w waszych dzielnicach? Możecie zgłosić je w konkursie www.mojawawakonkurs.pl

Aleja Rzeczypospolitej Aleja Rzeczypospolitej Fot. Przemek Wierzchowski / Agencja Gazeta

Wilanów

Na pewno pamiętasz jeszcze kabaret OT.TO. Ta popularna zwłaszcza w latach 90. grupa, bawiła Polaków chwytliwymi melodiami. Wciąż nie możemy zapomnieć przeboju, dzięki któremu nieomal nauczyliśmy się na pamięć całego "Pana Tadeusza". OT.TO jedną piosenkę zatytułowali "W Wilanowie". Kabareciarze przyznają, że "słów brakuje, by zachwyt wyszeptać".

Nim Wilanów stał się Wilanowem - siedzibą króla Jana - był Milanowem, zwykłą osadą. Dopiero gdy władanie nad nim objął Sobieski (dużo podróżujący po Europie), zapragnął wzniesienia dla siebie siedziby godnej wielkiego, oczytanego władcy: pośród ogrodów, z architektonicznym rozmachem, nawiązującej do antycznej tradycji. Projekt został nazwany z języka włoskiego "Villa Nova". Szybko więc przekształcono również samą nazwę dzielnicy - najpierw był to Willanów, by w końcu zakończyć na wersji używanej do dziś: Wilanów.

***

Macie swoje ulubione miejsca w waszych dzielnicach? Możecie zgłosić je w konkursie www.mojawawakonkurs.pl

Budżet partycypacyjny Warszawa Budżet partycypacyjny Warszawa Fot. Franciszek Mazur/ Agencja Gazeta

Ochota

"Żoliborz, Ochota, Wola; Różaną po schodkach w dół, dziewczęta spod parasola żołnierski włożyły strój"... Pamiętacie? Tak tak, to słynna Kasia Sawczuk w piosence "Dziewczyna z granatem"!

W przypadku tej dzielnicy nie ma wątpliwości, co do genezy nazwy. Przy Kaliskiej 1 mieściła się dawniej karczma. Zgadnijcie, jak się nazywała.

***

Macie swoje ulubione miejsca w waszych dzielnicach? Możecie zgłosić je w konkursie www.mojawawakonkurs.pl

Wizualizacja biurowca Business Garden przy Żwirki i Wigury Wizualizacja biurowca Business Garden przy Żwirki i Wigury fot. materiały prasowe

Włochy

I znów Muniek Staszczyk. Od lat związany z tą dzielnicą, napisał kiedyś piosenkę "Italia" - Nie wszyscy wiedzą, że Włochy są przykładem wcielenia w życie koncepcji architektonicznej miasta ogrodu. Zabytkowy dziś układ urbanistyczny zaprojektował w latach 20. Franciszek Krzywda-Polkowski. Ten układ jest perełką, wystarczy spojrzeć na świetnie wkomponowane w całość półkoliste ulice oraz rozmieszczenie terenów zielonych - wyjaśnia w wywiadzie dla "Gazety Wyborczej" Magdalena Foks, założycielka fundacji Stare Nowe Moje Włochy.

Włochy to kolejna dzielnica, która swą nazwę (już w XV wieku!) wzięła od swojego dawnego właściciela - Jana zwanego Włochem.

***

Macie swoje ulubione miejsca w waszych dzielnicach? Możecie zgłosić je w konkursie www.mojawawakonkurs.pl

Więcej o: