Dokona tego w 2005 r. w Morzu Czerwonym u wybrze篡 Egiptu. Schodzi pod wod przez 15 minut. Wynurza si 12 godzin. Jego rekord 鈍iata, uznany przez Ksi璕 rekord闚 Guinnessa, wynosi 318 m 25 cm. Do niego nale篡 te najlepszy wynik na 鈍iecie w nurkowaniu jaskiniowym. W swej ojczy幡ie, w jaskini Bushmansgat zszed na g喚boko嗆 282,6 m.

Pochodz帷y z RPA 54-letni nurek przylecia w pa寮zierniku do Polski. W kilku miastach wyg這si prelekcje na temat nurkowania. Promowa te dwie ksi捫ki, kt鏎e ukaza造 si na polskim rynku, autobiografi guru wszystkich nurk闚 na 鈍iecie Shecka Exleya "Autobiografia pod ci郾ieniem" i "Mrok" Phillipa Fincha.

Olgierd Kwiatkowski: Poczu pan kiedy, 瞠 mo瞠 nie wyp造nie na powierzchni?

Nuno Gomes: Dwukrotnie. Raz na g喚boko軼i 271 m p瘯豉 okr庵豉 uszczelka w aparacie oddechowym. Straci貫m du篡 zapas gazu, kt鏎ym oddycha貫m. Musia貫m przej嗆 na butl zapasow. Jej zawarto嗆 nie wystarczy豉 do tego, 瞠bym dosta si do kolejnej butli, tzw. depozytu. Musia貫m doci庵n望 jako na bezdechu przez 30 m. A nie mo積a tego robi za szybko. Cz這wiek wynurza si bardzo powoli, 瞠by nie do鈍iadczy z造ch skutk闚 dekompresji. Kolejny raz zakopa貫m si w dno, zassa這 moje nogi w mu. Pr鏏owa貫m si oderwa si od dna, bez efektu. Musia貫m nape軟i worek wyporno軼iowy do ko鎍a, by unie嗆 si nad dno, i jednocze郾ie zrobi to na tyle umiej皻nie, by nie wylecie w g鏎 zbyt szybko.

Co si widzi na 318 m?

- Nic wyj徠kowego, troch meduz, krewetek. Jest zupe軟ie ciemno, 瘸dnych z這tych monet ani skarb闚.

Czy po biciu rekordu od razu wr鏂i pan do normalnego 篡cia?

- Zaraz po wynurzeniu by貫m zbadany przez lekarzy, po dw鏂h godzinach ponownie. Nast瘼nego dnia znowu, dodatkowo musia貫m sp璠zi 4,5 godziny w komorze dekompresyjnej. Na wszelki wypadek. Wr鏂i貫m na weekend do RPA i poszed貫m w poniedzia貫k do pracy.

Czym si pan od篡wia podczas bicia rekordu. Zanurzanie si i wynurzanie trwa這 przecie 12 godzin.

- U篡wa貫m camelbaga [rodzaj plecaka na p造ny z w篹ykiem doustnym - przyp. red.] jak kolarze, jad貫m te batony energetyczne.

No, ale potem trzeba si by這 jako wysiusia?!

- Zak豉da貫m zwyk貫 pampersy...

Pono u篡wacie te kondom闚 i cewnik闚?

- Jest z tym troch problem闚. Przy zastosowaniu cewnik闚 trzeba mie specjalny zaworek w skafandrze. Na 200-300 m u篡cie takiego urz康zenia staje si ryzykowne, przew鏚 mo瞠 si zagi望 i uniemo磧iwi odprowadzenie p造n闚 na zewn徠rz. Je郵i cewnik b璠zie dobrze przyczepiony, grozi to przetrzymaniem moczu. Przy trwaj帷ej 6-12 godzin dekompresji ko鎍zy si to np. infekcj czy kamic.

Tam zanurkowa Nuno Gomes

Uwa瘸 pan, 瞠 mo積a by這 zej嗆 jeszcze g喚biej?

- Nie. Wiedzia貫m, 瞠 doszed貫m do granicy, ni瞠j straci豚ym przytomno嗆. Ju nie ufa貫m sobie. Mo磧iwo軼i techniczne te by造 ograniczone.

Ogl康a pan "Wielki b喚kit" Luca Bessona?

- Mam w domu d逝g wersj tego filmu. Obejrza貫m go 10, a mo瞠 nawet 20 razy.

Jest wiarygodny?

- Bardzo realistyczny, ale mo瞠 troch za bardzo udramatyzowany.

Czy tak jak u bohater闚 filmu pasja do nurkowania narodzi豉 si u pana w dzieci雟twie?

- To bardzo podobna historia. Mia貫m 9 lat, kiedy zacz掖em p造wa pod wod. Polowa貫m z kusz na ryby. Potem trafi貫m na ksi捫ki Jacques'a Cousteau. Wtedy chyba po raz pierwszy pomy郵a貫m, 瞠 nurkowanie to jest to, co chc w 篡ciu robi. Kiedy poszed貫m na uniwersytet, nauczy貫m si tej sztuki na dobre, wci庵n窸o mnie to ju na zawsze.

Jak pad rekord

Do bicia rekordu Nuno Gomes podchodzi dwukrotnie. W 2004 r. zrezygnowa na g喚boko軼i 271 m z powodu problem闚 technicznych. W g喚bin Dahab powr鏂i rok p騧niej. T pr鏏 rozpocz掖 o godzinie 7.03. Schodzi po linie, na kt鏎ej co kilka metr闚 znajdowa造 si tabliczki z informacj o kolejnym poziomie dekompresji. Na g喚boko嗆 318,25 m dotar w kwadrans. Odczepi znacznik z napisem o odleg這軼i, kt鏎 pokona, i wys豉 go w g鏎. Aby uwiarygodni wyczyn, bicie rekordu by這 filmowane. Dlaczego 318 m? Na podstawie wylicze ustalono, 瞠 tu w豉郾ie znajduje si kres ludzkich mo磧iwo軼i. Koledzy zobaczyli Gomesa na powierzchni wody dopiero o godz. 19.16, wynurza si powoli, aby nie do鈍iadczy 鄉iertelnie gro幡ych skutk闚 dekompresji. Rekordzista 鈍iata nie dzia豉 sam. Zatrudni 18 os鏏, kt鏎e tworzy造 ekip techniczn, w鈔鏚 nich siedmiu Polak闚. Jednym z najwa積iejszych cz這nk闚 sztabu by odpowiedzialny za mieszanie gaz闚 Krzysztof Hrynczyszyn. Nie mia prawa si pomyli. Na ka盥ej g喚boko軼i trzeba by這 dostarczy Gomesowi odpowiedni mieszank. U篡cie niew豉軼iwej grozi這 鄉ierci. Gazy w butlach zapasowych dostarczali nurkowie pomocnicy. Podczas bicia rekordu Nuno zu篡 oko這 90?tys. litr闚 mieszanek gaz闚: tlenu, nitroksu i trimiksu. Mia na sobie zestaw siedmiu butli, czyli ci篹ar blisko 150 kg.

Co w nurkowaniu poci庵a pana najbardziej: adrenalina z tym zwi您ana, rywalizacja, mo磧iwo嗆 odkrycia nowych rzeczy?

- Kiedy zanurzam si w wodzie i schodz na g喚boko嗆 100 czy 300 m, nie czuj, 瞠bym z kim wsp馧zawodniczy, co najwy瞠j z samym sob. Ten element rywalizacji pojawia si p騧niej, kiedy si okazuje, 瞠 mam lepszy wynik od kogo innego. Gdy przyst瘼owa貫m do bicia rekordu 鈍iata, by貫m wyj徠kowo spokojny, skupiony na tym, aby po prostu zanurkowa dla przyjemno軼i.

Jest pan geologiem, czy dzi瘯i swojej pasji dokona pan jakiego odkrycia?

- Jestem in篡nierem, specjalist od budownictwa l康owego, ale rzeczywi軼ie zrobi貫m pierwszy stopie specjalizacji z geologii. Uczestniczy貫m w ekspedycjach naukowych i raz uda這 mi si dokona odkrycia. W jaskini zbudowanej z dolomitowych ska w Namibii znalaz貫m stromatolis, pierwotn form 篡cia sprzed 3 miliard闚 lat. Nigdy dot康 nikomu nie uda這 si zobaczy stromatolit闚 篡j帷ych.

疾by uprawia nurkowanie g喚binowe, trzeba by nie tylko bogatym, ale i szalonym cz這wiekiem. Przecie za ka盥ym razem ryzykuje pan 篡cie.

- Nie powiedzia豚ym, 瞠 jestem bogaty.... Nurkowanie mo瞠 by drogie, ale je郵i czynisz post瘼y, znajdujesz sponsor闚. Ja, na szcz窷cie, pracuj w zawodzie zwi您anym z nurkowaniem. Ucz te innych ludzi nurkowania.

A czy szalony? Wr璚z przeciwnie. Jestem bardzo zr闚nowa穎ny. Aby zdecydowa si na bicie rekordu 鈍iata, trzeba mie konkretny plan i krok po kroku go realizowa. Nie powiesz sobie nagle: "Jutro bij rekord 鈍iata". Nie, przygotowania poch豉niaj czasami lata. By podj望 si takiej pr鏏y, musia貫m by przygotowany fizycznie i psychicznie. Nerwowe ruchy s zabronione, je郵i by豚ym niezr闚nowa穎ny psychicznie, nie osi庵n掖bym 瘸dnego celu.

Widz, 瞠 ma pan sylwetk kulturysty. Du穎 獞iczy pan na si這wni?

- Trzy razy w tygodniu jestem na si這wni, a dwa razy w tygodniu gram w podwodnego hokeja. Jestem reprezentantem RPA, trzy razy zdobywa貫m w tej dyscyplinie - bardzo u nas popularnej - mistrzostwo 鈍iata.

Sukces Gomesa nie by豚y mo磧iwy bez wsparcia koleg闚 z zespo逝, kt鏎zy czekali na niego na wyznaczonych wcze郾iej g喚boko軼iach z odpowiednio dobranymi mieszankami gaz闚.

Jaka jest granica bezpiecze雟twa dla nurka?

- Przy zwyk造m nurkowaniu jest to 30 m. Je瞠li chcesz zej嗆 ni瞠j, musisz sko鎍zy specjalne kursy.

Ile razy schodzi Pan na przyk豉d poni瞠j 100 m?

- Kilkaset razy. W sumie przebi貫m ju chyba Ziemi na wylot. Trzeba by policzy. Ale ka盥e zej軼ie poni瞠j 150 m jest balansowaniem na granicy 篡cia i 鄉ierci. Wielu ludzi gin窸o, przekraczaj帷 t granic.

No w豉郾ie - pod wod gin瘭i pana przyjaciele i nauczyciele. Nie odstrasza這 to pana?

- 妃ier kolegi zawsze jest tragiczna, ale te pr鏏uj si uczy na podstawie b喚d闚 innych. Lepsze to, ni p豉ci za nie samemu.

Koszty nurkowania g喚binowego

To sport ekstremalny nie tylko pod wzgl璠em ryzyka, ale i koszt闚. Sprz皻 鈔edniej jako軼i, ale zapewniaj帷y minimum poczucia bezpiecze雟twa, to wydatek mi璠zy 20-25 tys. z這tych. Rozpi皻o嗆 cenowa poszczeg鏊nych element闚 jest ogromna. Suchy skafander mo瞠 kosztowa 3,5 tys., ale renomowanej firmy nawet 15 tys. Za porz康n latark z w豉snym zasilaniem akumulatorowym trzeba zap豉ci nawet 10 tys. z, za jedn tylko butl: 800-1,6 tys. z, za automat oddechowy (musi si mie ich kilka) - 1,5 tys., za 10 tys. litr闚 helu, najdro窺zego z gaz闚 - ok. 900 z, je郵i zakupu dokona si w hurtowni gaz闚 specjalistycznych. Musz by one najwy窺zej jako軼i, oczyszczone. W przeciwnym razie grozi ci zatrucie. Je郵i nurkujesz za granic, koszty wzrastaj kilkukrotnie.

Niekt鏎e portale podaj, 瞠 naprawd rekord 鈍iata w nurkowaniu g喚binowym nale篡 do Pascala Bernab嶲o. Francuz mia zej嗆 na g喚boko嗆 330 m.

- Trzeba t spraw wyja郾i. Je郵i bijesz rekord musisz, udowodni, 瞠 to zrobi貫. Mog to potwierdzi tylko wiarygodne instytucje. Nie twoi przyjaciele czy sponsorzy, w ten spos鏏 si o鄉ieszasz. M鎩 rekord by badany przez niezale積ych ekspert闚. Mia貫m dow鏚 w postaci zapisu telewizyjnego, zdj耩. Ksi璕a rekord闚 Guinnessa zaakceptowa豉 m鎩 wynik w oparciu o obliczenia naukowc闚. Trzeba by這 wykaza, 瞠 lina, po kt鏎ej opuszcza貫m si w g陰b, nie straci豉 swej spr篹ysto軼i, nie rozci庵n窸a si. Czy zrobi to Bernab? My nic na ten temat nie wiemy. Nie wiemy wi璚, czy zszed na 266 m, czy mo瞠 na 330. Nikt nie jest w stanie stwierdzi, czego on dokona.

Jakie rady dla nurkuj帷ych czytelnik闚 "Logo"?

- 疾by nie schodzili za szybko i za g喚boko, niech po prostu rozkoszuj si wod. M鎩 rekord by zwyk陰 konsekwencj mi這軼i do wody i tego, co robi.

Do poczytania

Phillip Finch "Mrok?

Bohaterem jest David Shaw, kt鏎y po 5 latach szkolenia zszed jako jedyny cz這wiek na g喚boko嗆 270 m na obiegu zamkni皻ym, w jaskini Bushmann's Hole w RPA. Zgin掖 podczas pr鏏y wy這wienia cia豉 nurka z dna jaskini.

Sheck Exley "Autobiografia pod ci郾ieniem?

Exley to guru nurkowania jaskiniowego, odkrywca wielu niezbadanych przedtem jaski. Zgin掖 w Meksyku maj帷 10 m do po這穎nego na g喚boko軼i 278 m dna. Przed 鄉ierci zd捫y opl徠a si w lin upustow, tak 瞠by koledzy mogli wy這wi jego cia這.

Zdj璚ia: archiwum prywatne (monta)

Czytaj te na Logo24:

Zejd pod wod.

Pod powierzchni nawet polski Ba速yk przestaje by najnudniejszym morzem 鈍iata.

Koniec 鈍iata pirat闚 z Karaib闚

Mia這 by jak w raju. Drinki z parasolkami, muzyka do rana, piramidy Maj闚. I nurkowanie w jednych z najlepszych miejsc nurkowych 鈍iata. No i by這! A nawet lepiej!

Oryginalny pomys dla nurk闚 i surfer闚, kt鏎zy musz chodzi ubrani w prawie identyczne czarne i szare pianki. To by mo瞠 dla nich firma Diodo zaprojektowa豉 kombinezony o bardzo dziwnych wzorach. Jak inaczej mo積a okre郵i piank wygl康aj帷 jak cz這wiek pok御any przez rekina czy cia這 obdarte ze sk鏎y.