Survival: jak przeżyć zimą w górach. Przyda się nawet prezerwatywa

Rafał Król
Jeżeli w górach znajdziesz się w sytuacji, w której przez myśl przejdzie ci, jak przeżyć do następnego dnia, to znaczy, że się zgubiłeś.
fot. Archiwum prywatne fot. Archiwum prywatne

Strach ma wielkie oczy

W takiej sytuacji niedoświadczonych wędrowców często ogarnia panika i jest to ich podstawowy błąd. Pamiętaj, że przede wszystkim musisz zachować zimną krew. Nie możesz sobie pozwolić na nerwy ani chaotyczne postępowanie bez planu. Jeżeli się nie weźmiesz w garść, nie tylko stracisz mnóstwo ciepła i energii na działania, które nie mają sensu, ale łatwo możesz zrobić kolejny błąd, np. zgubić część odzieży, ekwipunku, i tym samym wpędzić się w jeszcze większe tarapaty.

Najważniejsza rzecz, którą musisz zrobić, to zatrzymać się.

Będziesz mógł przeanalizować sytuację. Sprawdź, czy jesteś w stanie ustalić, skąd przyszedłeś, postaraj się określić, dokąd powinieneś iść. W większości przypadków okaże się, że strach ma wielkie oczy, bo jednak będziesz w stanie ustalić, gdzie popełniłeś błąd, gdzie zgubiłeś drogę. Wtedy możesz po własnych śladach wrócić do tego miejsca i wszystko naprawić. Niestety, nie zawsze będzie to takie proste. Jestem jednak przekonany, że korzystając z moich porad, wyjdziesz z opresji.

Zdjęcie DUNLOP Scyzoryk Zdjęcie Victorinox Scyzoryk Spartan 1.3603.T Zdjęcie Wenger Scyzoryk Evolution 10
DUNLOP Scyzoryk Victorinox Scyzoryk Wenger Scyzoryk Evolution 10
Sprawdź ceny ? Sprawdź ceny ? Sprawdź ceny ?
źródło: Okazje.info
1
rys. Daniel Garcia rys. Daniel Garcia

Im niżej, tym bezpieczniej

Co w sytuacji gdy nie wiesz, jak odnaleźć drogę?
Szukaj zejścia w dół. Im niżej będziesz, tym większa szansa, że natrafisz na ludzi i otrzymasz pomoc. Dlatego za wszelką cenę postaraj się zmniejszyć wysokość, na której jesteś. Jest to ważne z kilku powodów. Przede wszystkim im niżej, tym cieplej. Generalnie cieplej, ale nie zawsze. Czasami (naprawdę rzadko) zdarza się inwersja. Wtedy bardzo zimne powietrze ze szczytów spływa po stokach w dół i wypiera do góry lżejsze, ciepłe powietrze (do inwersji dochodzi tylko w wyjątkowo pogodne i bezwietrzne dni). Tak czy inaczej, im niżej tym bezpieczniej, im niżej zejdziesz, tym będzie cieplej (około 1 stopień Celsjusza na 200 m wysokości), ale do tego dochodzą jeszcze inne czynniki. Im niżej, tym większa szansa na znalezienie się wśród drzew, które mogą posłużyć ci jako schronienie. Mniejsze jest też zagrożenie lawinami.

Jesteś też bardziej osłonięty od wiatru (w połączeniu z niską temperaturą zwielokrotnia on ryzyko wychłodzenia i śmierci). Najlepiej jeżeli uda ci się wypatrzyć drogę w dół. To znaczy, jeżeli jesteś w stanie prześledzić całą trasę. Wtedy masz pewność, że nie czekają cię po drodze niespodzianki w postaci urwisk czy rwących rzek. Jeżeli nie widać rozsądnej drogi zejścia, postaraj się iść dalej grzbietem, na którym

jesteś i wypatrzyć coś bezpiecznego. Jeżeli uda ci się wydostać z niebezpiecznego terenu kieruj się cały czas w dół. Prędzej czy później znajdziesz drogę, linię elektryczną czy ciek wodny. Idź wzdłuż nich ku dołowi.

Uwaga! Nie schodź w dół stromą ścianą, taką gdzie nie widać drogi zejścia.
Być może uda ci się zejść kilka metrów ale potem istnieje prawdopodobieństwo, że ugrzęźniesz na półce skalnej nad przepaścią bez szansy na powrót do miejsca z którego zszedłeś.

Zdjęcie ECCO BIOM HIKE GORE-TEX BLACK EC811504 Zdjęcie ECCO PÓŁBUTY BIOM TERRAIN GORETEX BLACK FUCHSIA EC823513 Zdjęcie Merrell PHOENIX GORETEX Obuwie hikingowe (ME142A01O-O11)
ECCO BIOM HIKE GORE-TEX ECCO PÓŁBUTY BIOM TERRAIN GTX Merrell PHOENIX GORETEX
Sprawdź ceny ? Sprawdź ceny ? Sprawdź ceny ?
źródło: Okazje.info
2
rys. Daniel Garcia rys. Daniel Garcia

Strumień - i przyjaciel, i wróg

Nie przechodź przez górskie rzeki.
Mają silny prąd i z łatwością cię przewrócą lub nawet porwą. Jeżeli jest jakiś mniej bystry strumień albo możesz wyparzyć przejście po kamieniach i płyciznach - zawsze, ale to zawsze przechodź rzekę w butach! Przechodząc boso, zwiększasz szanse na poślizgnięcie się i uraz stopy, ręki lub głowy. Przed przeprawą najlepiej wyjmij z butów wkładki i zdejmij skarpety. Po przekroczeniu rzeki wyciśnij wodę z butów, a następnie włóż wkładki i załóż skarpety.

W ten sposób but szybko wyschnie, a ty nie odparzysz stóp i unikniesz odmrożeń. Uwaga! Strumień lub rzeka są zawsze dobrą drogą w dół, ale często niebezpieczną. Ze względu na zanurzone w wodzie powalone pnie i kłody. Omijaj je. Strumień ma być drogowskazem, ale nie idź bardzo blisko niego, bo przedzierając się przez chaszcze i wykroty, szybko opadniesz z sił. Jeżeli idziesz wzdłuż rzeki, idź jej brzegiem. Jeżeli już naprawdę nie ma innego wyjścia i musisz iść po zamarzniętym korycie - idź po zewnętrznych łukach. Droga co prawda będzie dłuższa, ale tam woda jest najmniej zaburzona, a lód jest najgrubszy i najbezpieczniejszy. A gdyby się załamał, będziesz blisko brzegu.

Uwaga! Jeżeli wpadniesz do wody, po wydostaniu się na brzeg natychmiast przeturlaj się po śniegu (będziesz wyglądał jak bałwan, ale to najmniejsze zmartwienie). W ten sposób wyciśniesz większość wody z ubrania, a śnieg bardzo skutecznie ją wchłonie.

Zdjęcie HALVARSSONS JOX rękawice zimowe Zdjęcie KELLYS Rękawice zimowe FROSTY Zdjęcie RĘKAWICE ZIMOWE BLIZZARD PROFESSIONAL
HALVARSSONS JOX rękawice zimę KELLYS Rękawice zimowe FROSTY RĘKAWICE ZIMOWE BLIZZARD PRO
Sprawdź ceny ? Sprawdź ceny ? Sprawdź ceny ?
źródło: Okazje.info
3
rys. Daniel Garcia rys. Daniel Garcia

Strategia na nocleg

Jeżeli zdarzy się, że podczas zejścia dopadnie cię zmierzch, nie próbuj wędrować po ciemku. Nawet jeżeli masz latarkę, widzisz tylko na niewielką odległość i tylko w wybranym kierunku. Latarka może pomóc ci za to zorganizować nocleg, ale nie próbuj w jej świetle schodzić w niebezpiecznym terenie.

Najlepiej zacznij szukać miejsca na nocleg, zanim zrobi się ciemno. Szukaj miejsca osłoniętego od wiatru, opadów, niezagrożonego upadkiem drzewa, zejściem lawiny czy kamieni. Idealnie nada się do tego skalna koliba, osłonięta półka skalna, grota, powalone drzewo z ogromnym systemem korzeni. Idealny jest np. rozłożysty świerk, którego gałęzie sięgają do ziemi i są przysypane śniegiem. Wystarczy wybrać suche gałązki wokół pnia i obsypać z zewnątrz śniegiem żeby zwiększyć izolację.

Uwaga! Zapewnij sobie izolację od podłoża. Siedząc lub leżąc na śniegu czy skale, będziesz się wychładzał. Nazbieraj darni, mchu, albo nałam gałęzi świerkowych i wymość nimi posłanie albo miejsce do siedzenia. Możesz też wykorzystać do tego celu własny ekwipunek, np. plecak.

Jedzenie to twój najmniejszy problem. Spokojnie wytrzymasz kilka dni bez pożywienia. A na znalezienie czegoś do jedzenia stracisz więcej energii, niż uzyskasz z tego, co zdobędziesz. Zatroszcz się za to o picie.

Zdjęcie Loap karimata Cayman Zdjęcie Meteor Karimata EVA 78009 Zdjęcie Meteor Karimata karbowana EVA dwuwarstwowa
Loap karimata Cayman Meteor Karimata EVA Meteor Karimata karbowana dwuwarstwowa
Sprawdź ceny ? Sprawdź ceny ? Sprawdź ceny ?
źródło: Okazje.info
4
Shutterstock Shutterstock

Zimno i odmrożenia

Najbardziej na odmrożenia narażone są te części ciała, które są odkryte i daleko od serca. Musisz szczególnie uważać na palce dłoni i stóp, policzki, uszy i nos. To one są szczególnie podatne na odmrożenia. Noś rękawiczki i utrzymuj je suche. Jeżeli wędrujesz i jest ci ciepło, rozepnij się albo zdejmij część ubrań. Nie dopuść do tego, żeby się spocić. Wraz z potem tracisz sole mineralne i wodę. To bardzo cię osłabi.

Noś czapkę, bo przez głowę ucieka bardzo dużo ciepła (to jedyna część ciała, gdzie skóra nie obkurcza się pod wpływem zimna, i zawsze traci bardzo dużo ciepła). Zaciągnij dobrze ściągacze i mankiety, a nogawki włóż w skarpety.

Zdjęcie ROGELLI MERINO WOOL - zimowe skarpety sportowe Zdjęcie Spaio Skarpety narciarskie Thermolite Zdjęcie Skarpety techniczne ISSA Curling zimowe
ROGELLI MERINO WOOL - zimowe Spaio Skarpety narciarskie Skarpety techniczne ISSA
Sprawdź ceny ? Sprawdź ceny ? Sprawdź ceny ?
źródło: Okazje.info
5
fot. Olga Danylenko/Shutterstock fot. Olga Danylenko/Shutterstock

Jak się ubrać

W kanadyjskiej Arktyce uczą, aby ubierać się według prostej zasady COLD:

Cleen - ubranie musi być czyste, bo inaczej nie grzeje i nie odprowadza wilgoci.

Overheating - nie przegrzewaj się i nie dopuść do przepocenia ubrania.

Loose - ubranie musi być luźne, nie może cię uwierać, blokować krążenia krwi.

Dry - utrzymuj ubranie suche, nie dopuść do tego, żeby je przepocić czy zamoczyć.

Zdjęcie Puma Kurtka zimowa (242584_1) Zdjęcie Tenson Kurtka zimowa (242739_5) Zdjęcie Smiths Kurtka zimowa 1191
Puma Kurtka zimowa Tenson Kurtka zimowa
Smiths Kurtka zimowa
Sprawdź ceny ? Sprawdź ceny ? Sprawdź ceny ?
źródło: Okazje.info
6
rys. Daniel Garcia rys. Daniel Garcia

Płyny

Kiedy się zmęczysz i zacznie dręczyć cię pragnienie, wystrzegaj się jedzenia śniegu. Na dużym mrozie jedzenie śniegu (nawet po świeżych opadach) może doprowadzić do zranienia jamy ustnej czy języka. Najlepiej jest ulepić ze śniegu kulkę i pić krople, które zaczną się z niej wytapiać pod wpływem ciepła dłoni. Ale staraj się pić mało, bo woda ze śniegu to woda destylowana, bez dodatków składników mineralnych i soli. Picie jej na dłuższą metę cię... odwodni, spowoduje bowiem pocenie i sikanie, a więc kolejną utratę soli mineralnych. Jeżeli się da, pij wodę ze strumieni.

Uwaga! Śnieg, który spadł więcej niż 3 dni wcześniej, może już zawierać mikroby po których się rozchorujesz.

Zdjęcie Manierka z menażką GERBER BG WATER CANTEEN Zdjęcie Meteor Manierka w pokrowcu 1L 76099 Zdjęcie Zestaw do gotowania BCB Crusader cooking system
Manierka z menażką GERBER
Meteor Manierka w pokrowcu
Zestaw do gotowania BCB
Porównaj ceny ? Porównaj ceny ? Porównaj ceny ?
źródło: Okazje.info
7
fot. Marcin Kin/Red Bull Contentpool fot. Marcin Kin/Red Bull Contentpool

Unikaj bawełny, chroń oczy

Bawełniane ubranie, gdy przemoknie, traci swoje własności izotermiczne i wychłodzi cię błyskawicznie. Odzież i buty z membranami nie spełniają swojej roli, jeżeli masz bawełnianą bieliznę i skarpety! Zamień bawełnę na wełnę.

Nie dotykaj gołymi rękoma metalowych przedmiotów. Unikaj słońca. Noś okulary przeciwsłoneczne. Możesz nabawić się śnieżnej ślepoty nawet w pochmurne dni.

Zobacz także: Polak, który zjechał z 8-tysięcznika

Zdjęcie Alpina Gogle narciarskie Pheos S Zdjęcie Mivida Gogle narciarskie RACKET Zdjęcie KOESTLER GOGLE NARCIARSKIE NARTY SNOWBOARD
Alpina Gogle narciarskie Pheos Mivida Gogle narciarskie RACKET KOESTLER GOGLE NARCIARSKIE SNOW
Sprawdź ceny ? Sprawdź ceny ? Sprawdź ceny ?
źródło: Okazje.info
8
rys. Daniel Garcia rys. Daniel Garcia

Prezerwatywa twoja przyjaciółka

W prezerwatywach możesz przenosić wodę - nawet do 10 litrów (radzę użyć takich bez lubrykantu). Można do nich nasikać, zawiązać i włożyć pod ubranie, żeby rozgrzać ciało. Można je też założyć na skarpety, jeżeli buty zaczną ci przemakać (patrz rysunek).

Zdjęcie Playboy Pleasure Prezerwatywy 12 szt Zdjęcie Pasante Regular prezerwatywy 12 szt Zdjęcie Unimil ZERO prezerwatywy 8 szt
Playboy Pleasure Prezerwatywy Pasante Regular prezerwatywy Unimil ZERO prezerwatywy
Sprawdź ceny ? Porównaj ceny ? Porównaj ceny ?
źródło: Okazje.info
9
fot. Marcin Kin/Red Bull Contentpool fot. Marcin Kin/Red Bull Contentpool

Procedury bezpieczeństwa - 10 przykazań

W schronisku lub na kwaterze powiedz, dokąd wędrujesz i kiedy planujesz powrót.

Gdy dotrzesz do celu, poinformuj służby ratowicze czy schronisko, że wszystko jest OK.

Nie zmieniaj bez wyraźnej przyczyny trasy. Gdy ją zmienisz, nikt nie będzie wiedział, gdzie cię szukać.

Jeżeli musisz zmienić trasę, zostaw wyraźną informację (np. przyczep kartkę do drzewa).

Wędrując w grupie, nie wyprzedzaj pierwszego i nie zostawaj za ostatnim piechurem.

Idąc z grupą, rób często przerwy, a tempo dostosuj do najsłabszych.

Nie wędruj zimą sam, nawet jeśli uważasz się za wytrawnego turystę.

Ubezpiecz się zarówno w Polsce, jak i za granicami.

Dostosuj cel wyprawy do kondycji i umiejętności wszystkich, a nie tylko najsilniejszych piechurów.

Wyruszając w góry, miej przygotowany plan, co robić w razie wypadku czy zgubienia trasy.

Zdjęcie 4F Plecak turystyczny Atacama 55 Zdjęcie Marmot Plecak turystyczny Apollo 60 Zdjęcie Paso Plecak turystyczny, duży, 80 L (W987)
4F Plecak turystyczny
Marmot Plecak turystyczny Paso Plecak turystyczny, duży
Sprawdź ceny ? Sprawdź ceny ? Sprawdź ceny ?
źródło: Okazje.info
10