Ciepło wagi lekkiej

Paweł Wiejas
W klasycznej kurtce puchowej jest ci co prawda ciepło, ale wyglądasz jak reklamówka opon Michelin, czyli człowiek baleron. Czy istnieje ciuch, w którym będzie ci ciepło od razu po założeniu, można się swobodnie poruszać i do tego fajnie w nim wyglądać? Istnieje! To sweter puchowy.
Helly Hansen Verglas Hybrid Insulator - 800zł Helly Hansen Verglas Hybrid Insulator - 800zł

Trochę historii

Wraz z rozwojem wspinaczki wysokogórskiej powstała potrzeba wynalezienia odzieży, która byłaby w stanie zapewnić ciepło w temperaturze nawet -40 st. C. Pierwsze kurtki wypełnione lepszym lub gorszym (najczęściej tym drugim) puchem lub pierzem powstały w latach 50. ubiegłego wieku, a ich komory miały szerokość kafli łazienkowych. Ale ponieważ jak na tamte czasy grzały naprawdę dobrze, producenci zaczęli udoskonalać technologie, wykorzystując coraz bardziej wartościowy puch i tkaniny. Pod koniec lat 80. amerykańska firma Patagonia odeszła od systemu kafli i wyprodukowała coś, co grzeje, ale nie jest potwornie grube. Patent był prosty - kafle zastąpiono wąskimi komorami, które zapobiegały przemieszczaniu się puchowego wkładu.

1
Patagonia Men's Down Sweater Hoody - 1000zł Patagonia Men's Down Sweater Hoody - 1000zł

Puch, czyli co?

Puch to nie piórka, lecz najdrobniejsze puchate "kuleczki", które gęsi czy kaczki mają przy samym ciele. Pozyskuje się je na wiosnę, gdy ptaki nie potrzebują już puchowej izolacji. Wtedy łapie się je i wyskubuje puch. Kaczy puch jest znacznie tańszy od gęsiego, który ma większą sprężystość. 100 g puchu gęsiego "napompuje" sweter czy kurtkę bardziej niż 100 g puchu kaczego. Jakość, czyli sprężystość, puchu oznacza się w brytyjskich jednostkach cuin - cubic inch per ounce (cal sześcienny na uncję).

Uncja to 28,3 g, a cal sześcienny to sześcian o długości boku 2,54 mm. Im większą objętość jest w stanie wypełnić jedna uncja puchu, tym jest on lepszej jakości. Najgorszy puch ma jakość 450-550 cuin. Puch kaczy niezłej jakości ma sprężystość 500-650 cuin, a dobry gęsi - 650-750 cuin. Najlepszy puch pochodzi od gęsi matek i może mieć sprężystość nawet ponad 850 cuin. Potrzeba go naprawdę niewiele, aby wypełnić nim śpiwór, sweter puchowy czy kamizelkę. Im wyższa jakość puchu, tym wyższa cena produktu. Po ten najdroższy sięgają głównie profesjonaliści lub faceci z grubym portfelem. Sweter puchowy z 250 g puchu kaczego może kosztować 600 zł, ale ten sam sweter równie dobrze wypełni 150 g puchu z najdroższej gęsi, a cena wyniesie 1200 zł. Na bazarku kupisz puchówkę za 100 zł. W środku nie znajdziesz jednak puchu tylko zmielone pióra. Taką tandetę łatwo poznać po tym, że jest ciężka, sztywna i... właśnie tania. Do pierwszego przemoczenia czy prania nic się nie stanie - potem trzeba będzie wyrzucić.

2
Robert's Neutron Plus - 1100zł Robert's Neutron Plus - 1100zł

80/20 czy 95/5 - co to oznacza?

Przy metce wraz z jakością puchu, podaną w jednostkach cuin, musi być umieszczone również oznaczenie typu 80/20, 90/10 czy 95/5. To proporcja oznaczająca, ile w wypełnieniu jest puchu, a ile piórek. Okazuje się że niewielka domieszka piórek jest bardzo potrzebna, bo zapobiega zbijaniu się puchu i działa jak swoisty "resor" zapobiegający zniszczeniu puchu przy pakowaniu do worka. Najtańsze miejskie puchówki z puchem kaczym będą miały 20 proc. piórek i będą oznaczone 80/20, a najbardziej wypasione rzeczy dla alpinistów, te z najlepszym puchem, proporcję 95/5.

3
Helly Hansen Verglas Hooded Down Insulator - 1000zł Helly Hansen Verglas Hooded Down Insulator - 1000zł

Właściwości

Puch jest doskonałym izolatorem. Nic lepszego nie wymyśliła ani natura, ani człowiek. Kto ma puchowy sweter czy śpiwór, ten wie, że w puchu po założeniu robi się momentalnie ciepło. Puch jest też niezwykle trwały i kompresowalny (sweter puchowy można schować do woreczka wielkości grejpfruta, a potem wyjąć go i będzie taki sam jak przedtem). Sweter z dobrego puchu nie straci swoich właściwości nawet przez lata intensywnego użytkowania. Wady? Puch chłonie wilgoć zarówno z otoczenia, jak i ze spoconego ciała. Jest też drogi.

4
Patagonia Nano Air Hoody - 920zł Patagonia Nano Air Hoody - 920zł

Komory pikowane czy H

Znakomita większość swetrów puchowych jest po prostu pikowana. Czyli ma tzw. zimne szwy (cold spots) - zewnętrzna i wewnętrzna warstwa materiału stykają się w miejscu takiego szwu. To oznacza, że w tym miejscu nie ma żadnej izolacji, więc będzie tamtędy przenikał chłód. Dlatego w niektórych kurtkach stosuje się tzw. ciepłe szwy (szwy H), gdzie nawet w miejscu szwu jest izolacja puchu. To niestety kosztowna technologia stosowana w profesjonalnych swetrach puchowych dla alpinistów.

5
McKinely Pinto - 330zł McKinely Pinto - 330zł

Primaloft

To jedyne włókno syntetyczne (opatentowane w 2001 r. w USA), które może konkurować z puchem. Jak głosi legenda, armia amerykańska rozpisała przetarg na odzież dla żołnierzy z zastrzeżeniem, że odzież żołnierza po wyjściu z wody ma bardzo szybko wyschnąć, a jemu ma być cały czas ciepło. Zadaniu sprostał primaloft. O ile puch wygląda jak białe puchate kuleczki, to primaloft przypomina biały kocyk z gazy lub wełny mineralnej o różnej grubości. Primaloft ma swoją gramaturę, np. 130 g/m2 oznacza, że metr kwadratowy kocyka waży 130 g. Zazwyczaj ciuch o gramaturze 260 g to po prostu podwójna warstwa kocyka. Primaloft dostępny jest w kilku odmianach: One (najlepszy stosunek wagi do izolacyjności i najmniejsza objętość po spakowaniu), Sport (grzeje nieco słabiej niż One i trzeba go użyć więcej, jeśli miałby być równe ciepły) i Eko (50 proc. wkładu powstało z przetworzonych butelek PET. Producent utrzymuje że jakościowo jest taki sam jak Sport).

6
Viking Bart - 250zł Viking Bart - 250zł

Puch czy primaloft?

Puch, z grubsza rzecz biorąc, jest dwa razy lżejszy od primaloftu i dwa razy cieplejszy, a wykonany z niego sweter po spakowaniu ma dwa razy mniejszą objętość. Jest też przynajmniej dwukrotnie droższy. Jeżeli chodzi o żywotność, to każda ocieplina syntetyczna z czasem (niezależnie od tego, czy jej używamy czy nie!) zbija się i staje się coraz cieńsza, a co za tym idzie, słabiej izoluje. Można zaryzykować stwierdzenie, że puch jest czterokrotnie bardziej żywotny od syntetyków. Czy primaloft jest więc na starcie skazany na porażkę z puchem? Nie zawsze. Jeżeli potrzebujesz izolatora, w którym będziesz uprawiał sport, co związane jest z poceniem się, a po intensywnym ruchu będziesz stawał w miejscu, pozbawiony możliwości przebrania się, lepszy będzie primaloft. Właśnie dlatego bardzo lubią go ratownicy górscy, wojskowi i narciarze.Tam, gdzie wysiłek nie jest intensywny, gdzie nie będziesz się szybko pocił, gdzie powietrze jest suche, idealnie sprawdzi się puch. Po swetry puchowe sięgają zimowi wędkarze, wspinacze asekurujący na stanowiskach wspinaczkowych i alpiniści. W Krakowie i Gdyni, gdzie w powietrzu jest większa wilgoć, lepszy będzie primaloft, a w "suchym" Wrocławiu lepiej sięgnąć po puch.

7
Montane Flux Jacket - 700zł Montane Flux Jacket - 700zł

O tym pamiętaj!

Puch możesz bez obaw oddać do prania w pralni wodnej, ale za żadne skarby nie oddawaj go do czyszczenia chemicznego, bo go bezpowrotnie zniszczysz!!

Jeżeli masz twardy zarost, odpuść sobie kupno swetra puchowego z superdelikatnej tkaniny (np. Pertex Quoantum), bo najzwyczajniej zepsujesz materiał brodą.

Jeżeli masz alergię na puch czy roztocza, to możesz mimo wszystko spokojnie kupić sweter puchowy. Obecnie puch można prać.

Kurtki wykorzystujące primaloft jako ocieplinę sprawdzą się lepiej niż puch w miejscach o dużej wilgotności powietrza.

Primaloft sprawdzi się lepiej jako ocieplina podczas aktywności, w czasie których bardzo się pocisz.

Primaloft możesz normalnie prać w pralce (cykle syntetyczny na 30 st. C w zwykłych proszkach lub specjalnych środkach).

Jeżeli marzną ci dłonie, przy kupnie kurtki zwróć uwagę, czy kieszenie są ocieplone od wewnątrz, czy masz tylko samą zewnętrzną tkaninę.

Dobry sweter musi być dłuższy z tyłu. Jeżeli podczas kucania lub schylania się, będziesz miał gołe nerki, poszukaj dla siebie innego modelu.

Jeżeli zamierzasz używać izolatora, kiedy będzie naprawdę zimno, wybierz modle z kapturem. Ponad 40 proc. ciepła ucieka przez głowę i dzięi kapturowi łatwiej ci się będzie zagrzać. Dobry kaptur po zasunięciu zamka nie powinien nigdzie uwierać ani cisnąć w głowę. W kurtce z kapturem, jak i bez, zwróć uwagę, czy masz wygodny, wysoki kołnierz dobrze chroniący szyję, kark i brodę.

W dobrze uszytej kurtce musisz mieć możliwość swobodnego uniesienia rąk. Koniecznie sprawdź to przy zakupie.

Sweter puchowy przymierzaj na bieliznę termoaktywną albo na bieliznę z cienkiego polaru. Ma dobrze przylegać, ale nie cisnąć.

8
Więcej na ten temat: kurtki, mężczyzna