Ale kto choć raz spróbował w pełni dojrzałych pauillaca czy barolo, będzie już zawsze tęsknił za ich smakiem.

Zdecydowana większość win smakuje zdecydowanie lepiej za młodu. Są takie, które już po roku czy dwóch tracą wszelkie swe zalety - rześkość, świeżość, owocowość - stają się nudne i płaskie. Niektóre jednak potrafią z wiekiem rozwinąć dużo bogatszy, bardziej złożony bukiet niż w okresie tuż po zabutelkowaniu. Tylko takie warto przechowywać i na nie czekać. Kto rzeczywiście zamierza stworzyć domową kolekcję starych win, musi odpowiedzieć sobie na pytanie, czy ma odpowiednie warunki do wieloletniego przechowywania cennych butelek. Niestabilna temperatura, suche powietrze i promienie UV potrafią zrujnować najdroższe, legendarne wino, które w teorii powinno starzeć się bez problemów latami.

Długo dojrzewające wina to te, które są odpowiednio (wysoko) taniczne i mają wysoką kwasowość. Dobrym konserwantem jest też cukier, dlatego szlachetne wina słodkie zajmują często pokaźną część kolekcji wielu winomaniaków. Warto zatem inwestować w najlepsze wina bordoskie (przede wszystkim czerwone, oparte na cabernecie, z apelacji takich jak Pauillac, Margaux, Saint-Julien, Saint-Estephe czy Pessac-Léognan - nie liczmy na to, że zwykłe AOC Bordeaux przetrwa choćby dekadę - ale też niektóre wielkie wina białe z Graves). Bezpieczne, choć o nieco krótszym potencjale będą czerwone i białe burgundy (w tym chablis klasy premier i grand cru). Wina z Doliny Rodanu, z châteauneuf-du-pape na czele, także potrafią rozwinąć z biegiem lat ujmujące aromaty.

Jednymi z klasycznych win nadających się do długiego przechowywania będą włoskie barolo i barbaresco. Kwasowe i taniczne, zrobione z odmiany nebbiolo potrafią ewoluować w sposób niezwykły. Swoich długodystansowców ma też Toskania, by wymienić tylko brunello di montalcino. Pośród win hiszpańskich najlepiej dojrzewać będą wybrane riojy i wina z Ribera del Duero. Znów jednak pamiętać trzeba, że zabawa w wieloletnie starzenie zaczyna się na poziomie win klasy reserva - joven, crianza, nie wspominając o roble, trzymane za długo w piwnicy, raczej stracą, niż zyskają.

Na słodko

Wspomniane wina słodkie, które z pożytkiem spędzą długie lata w piwnicy, to węgierskie tokaje aszu´ (5- i 6-putniowe), toskańskie vino santo, sauternesy i, oczywiście, rocznikowe porto. Te ostatnie dojrzewają przez dziesięciolecia - pozwala im na to duża dawka cukru, tanin i alkoholu (ok. 20 proc.).

Jest naturalnie wiele win godnych długiego starzenia spoza tego klasycznego kręgu, trzeba jednak dobrze znać region, producenta i mieć choćby ogólne wyobrażenie o roczniku. Rocznik ma zresztą znaczenie kluczowe - w słabych latach nawet najlepsze wina będą miały mniejszy potencjał, w znakomitych można zaryzykować dołączenie do kolekcji mniej znanych butelek.

Winny Graal

Zbieranie butelek na lata wymaga więc nie tylko odpowiednich warunków, ale też sporego winiarskiego obycia. Trzeba zatem wertować tabele roczników, czytać o regionach, apelacjach i winiarzach, i jak zawsze kupować z głową. Poniższa lista zawiera wina dostępne na polskim rynku. Kolekcjoner nie powinien jednak ograniczać się tylko do takich zakupów. W końcu największą przygodą w życiu winomaniaka jest pielgrzymowanie za winem i robienie zakupów bezpośrednio u producenta.

winawina Zdjęcia: Agata Jakubowska (montaż) 1. Uhlen Blaufusser Lay Riesling 2009

Mosel, Heymann-Löwenstein

Cena 186 zł www.101win.pl

Czym byłaby kolekcja win na lata bez wielkiego rieslinga? Reinhard Löwenstein, człowiek roku 2011 "Magazynu WINO", jest prawdziwą osobowością nad Mozelą i w całych Niemczech. Większość czasu spędza w winnicach, wierząc, że wielkie wino rodzi się tam, a nie w piwnicy. Jego (niemal) wytrawne rieslingi warte są starzenia przez długie lata.

2. Aszu´ 6 puttonyos 2005

Tokaj, István Szepsy

Cena 356 zł www.enotekapolska.pl

Jeśli tokaj, to od mistrza. István Szepsy to w regionie wyrocznia - dziś być może najlepszy producent słodkich win na świecie. W swoich tokajach kładzie nacisk nie na słodycz (której oczywiście w asz nie brakuje), ale na znakomitą mineralność. Nikt tak jak on nie zna każdego skrawka winnic wokół Mád i nikt też nie potrafi tak jak on zamknąć tej historii w butelce.

3. Grange 2003

South Australia, Penfolds

Cena ok. 1500 zł www.fws.pl

Nowy Świat też ma swoje wina ikony, których potencjał dojrzewania liczony jest w dekadach. Obok kilku kalifornijskich cabernetów należy do nich z pewnością australijski shiraz Grange, wino stworzone w latach 50. przez winemakera Maxa Schuberta na wzór wielkich win europejskich. Za młodu bywa całkowicie nieprzystępne, skoncentrowane i milczące. Potrzebuje wielu lat dojrzewania w butelce, gdy mu się na to pozwoli, roztacza aromaty, o jakich marzą winomani. Najlepsze roczniki mogą spokojnie doczekać 40. urodzin.

Inwestycja... w siebie

Wino z... potencjałem starzenia, jak to się ładnie mówi, może być świetnym pomysłem na prezent. Można je np. podarować parze młodej z przykazaniem, żeby otwarła je dopiero na srebrne gody (o ile małżeństwo okaże się równie trwałe, co wino, oczywiście). Dobrą butelkę można kupić z okazji narodzin dziecka i przechować ją do 18. urodzin.

Można też wino traktować jako dobrą inwestycję, ale inwestycję w siebie. Kto chce na nim zarabiać, niech nie marzy o tym, że sprzeda z zyskiem wino z własnej piwnicy. Lepiej włożyć te pieniądze w winiarski fundusz inwestycyjny - mniej romantyczne, za to dochodowe.

winawina Zdjęcia: Agata Jakubowska (montaż)

4. Grande Cuvée

Champagne, Krug

Cena 710 zł www.krug.com

Większość szampanów nadaje się do picia w chwili, gdy trafiają na rynek. Rok czy dwa w piwnicy mogą im pomóc, potem narażamy wino na powolną oksydację i utratę bąbelków. Wyjątkami są niektóre szampany rocznikowe i tzw. cuvée de prestige. Z całą pewnością warte wieloletniego starzenia są wina Kruga, rolls-royce'y wśród szampanów. Z wiekiem zyskują coraz większą, kompleksową winność - doprawdy zjawiskową. Trzeba pamiętać, że szampany bardziej niż inne wina narażone są na szkody w czasie przechowywania.

5. Gran Reserva 904 1997

Rioja, La Rioja Alta

Cena 229 zł www.wina.zasada.com.pl

Gran Reserva to dziś wśród modernistów z regionu La Rioja niemal anachronizm. Te długo dojrzewające w beczkach, utlenione wina o bladej sukni nie znajdują poklasku wśród niecierpliwych współczesnych winopijców. A jednak... wina tak wielowymiarowe, jak te z bodegi La Rioja Alta mają czar starego filmu, muzyki z trzeszczącej płyty, są przy tym niebywale żywotne. Wino nieoczywiste i zachwycające.

6. Château Pontet-Canet 2004

Pauillac

Cena 349 zł www.winkolekcja.pl

Mało która z bordoskich posiadłości zrobiła tak zawrotną karierę w ostatniej dekadzie. Sklasyfikowana "zaledwie" jako piąte cru, leżąca w bezpośrednim sąsiedztwie Mouton-Rothschild i Lafite, zanotowała kilkusetprocentowy skok cen. Za rocznik 2004 płaciło się (w chwili gdy weszło na rynek) ok. 30 euro. Dziś 2010 en primeur kosztuje ok. 150 euro. Warto wypatrywać także roczników 2005 i 2009.

7. Brunello di Montalcino 2006

Biondi-Santi

Cena 620 zł www.sommelier.com.pl

Jest wiele brunello, ale tylko jeden Biondi-Santi. To właśnie ta rodzina "wymyśliła" brunello i jeszcze kilkadziesiąt lat temu była jego jedynym producentem. Biondi-Santi mają dziś wielu wspaniałych konkurentów w Montalcino - jednak ich wina niezmiennie pięknie się starzeją i z pewnością są ozdobą piwnicy.

8. Vigna Elena 2005

Barolo, Elvio Cogno

Cena 285 zł www.vinieaffini.pl

Zjawiskowe, mineralne, świetnie zbudowane barolo z pojedynczej winnicy od jednego z młodych klasyków regionu. Wino dziś strukturalne, ale bardzo zamknięte, powinno - jak wskazuje doświadczenie z poprzednimi roczniami - zyskiwać z każdym rokiem na złożoności i delikatności. Pozycja obowiązkowa w piwnicy cierpliwego kolekcjonera.

9. Vintage 2005

Vinho do Porto, Niepoort

Cena 430 zł Atlantika

Dirk Niepoort to wieczny eksperymentator. Nosi go po świecie, próbuje swych sił w winnicach leżących nierzadko tysiące kilometrów od rodzinnego Douro, jednak to w mateczniku robi swe najbardziej klasyczne, niemal nieśmiertelne porto. Rocznikowe wina z jego posiadłości to szczytowe osiągnięcie w kategorii vintage port. Warte każdych pieniędzy.

10. Châteauneuf-du-Pape 2008

Domaine du Vieux Telegraphe

Cena 249 zł Winestory

Rodański klasyk - bez dobrego châteauneufa piwnica win na lata jest niepełna. Vieux Telegraphe to jedna z tych posiadłości (obok Beaucastel i Rayas), z których wina można kupować w ciemno. Dominuje w nich odmiana grenache i słyną z słodkiego, acz delikatnego smaku.

Jak przechowywać?

Idealna do przechowywania takich flaszek jest ciemna, dość wilgotna (ok. 70 proc.; w suchych pomieszczeniach z wiekiem wysychają korki w butelkach, co powoduje ich rozszczelnienie, i do wnętrza dostaje się niepożądana ilość powietrza, powodując szybsze utlenianie wina) piwnica, w której temperatura oscyluje na poziomie 12°C (wysoka temperatura powoduje znacznie szybszą ewolucję wina i jego oksydację). W zależności od pory roku może nieco rosnąć lub spadać - ważne jednak, by te wahania nie były gwałtowne. chłodziarka Samsung na 33 butelki chłodziarka Samsung na 33 butelki  materiały prasowe W innych przypadkach narażamy nasze skarby na przedwczesne postarzenie - przechowywane w złych warunkach wino już po kilku latach będzie miało parametry wina dużo starszego i konia z rzędem temu, kto trafi na apogeum jego smaku.

Szafy chłodnicze

Jeśli nie mamy odpowiedniej piwnicy, a chcemy inwestować w drogie butelki, powinniśmy rozważyć zakup specjalnej szafy chłodzącej na wino. Szafy mają regulowaną temperaturę i wilgotność. Nawet jeśli wyposażone są w przezroczyste, szklane drzwi jest to szkło, które nie przepuszcza szkodliwych promieni słonecznych. W dodatku agregat jest odpowiednio wyizolowany, dzięki czemu butelki nie podlegają mikrodrganiom - również szkodliwym. Dojrzewające wino musi mieć spokój.

Chłodziarka Samsung na 33 butelki (1499 zł).

Tekst: Tomasz Prange-Barczyński

Stylizacja: Ola Markowska

Zdjęcia: Agata Jakubowska, materiały prasowe (montaż)

Zobacz też na Logo24 :

alkohole , wino