A mówiąc całkiem serio, jeśli się uprzeć, to i jednym nożem w kuchni damy radę, tylko po co się tak ograniczać i męczyć? Noże różnią się kształtem, długością i materiałem wykonania z jakiegoś powodu, warto więc poznać choć podstawowe rodzaje, żeby codzienne przygotowywanie posiłków stało się przyjemnością. Zacznijmy od materiału, z jakiego wykonane są noże, bo tutaj do wyboru mamy aż 5 podstawowych typów:

 -     stal nierdzewna - najczęściej spotykany materiał do produkcji noży, głównie ze względu na wytrzymałość i odporność na korozję. Bazę stanowią tu węgiel i żelazo, do których dodaje się chromu, dzięki czemu noże opierają się rdzewieniu i nabierają błyszczącego wykończenia. I choć z pozoru brzmi to jak idealny materiał, to różni producenci stosują różne mieszanki, których jakość niestety też jest bardzo różna, w związku z czym łatwo można się naciąć. Jeśli więc decydujemy się na noże ze stali nierdzewnej, wybierajmy takie od uznanych producentów z tradycjami. Jednym z nich jest słynące ze szwajcarskiej jakości Victorinox, które w przypadku noży stalowych oferuje nie tylko pojedyncze sztuki, ale i całe dobrze przemyślane zestawy, które mogą być przy okazji świetnym pomysłem dla fanów gotowania, a Gwiazdka zbliża się wielkimi krokami. Naszą uwagę zwróciła choćby seria Swiss Modern, uhonorowana w 2018 roku nagrodą Red Dot Award. 

Komplet noże ze stali nierdzewnejKomplet noże ze stali nierdzewnej Victorinox

-    stal węglowa - podstawa stopu jest tu taka sama jak w przypadku stali nierdzewnej, tyle że nie dodaje się do niego chromu. Pozwala to uzyskać twarde, niezwykle ostre, łatwe do ostrzenia i długo utrzymujące ostrość noże, które na dodatek są tańsze niż te ze stali nierdzewnej, ale niestety podatne na rdzewienie i dyskolorację, jeśli nie dba się o nie we właściwy sposób.

-     ceramika - ostatnio bardzo popularne rozwiązanie, które powstaje z wykorzystaniem spiekanego dwutlenku cyrkonu, często pokrywanego innymi materiałami w celu podniesienia wytrzymałości. Noże ceramiczne są lekkie, uważane za bardziej higieniczne niż metalowe, a do tego można pokrywać je wyjątkowymi wzorami, znacznie podnosząc ich atrakcyjność wizualną. Minusy? Kruchość, dlatego z nożami ceramicznymi trzeba obchodzić się ostrożnie i ostrzyć z wykorzystaniem specjalnie dla nich stworzonych ostrzałek.

-     tytan - tytan to jeden z najtrwalszych materiałów na naszej planecie, jest niemagnetyczny i wysoce odporny na rdzę, więc wydaje się wręcz idealny do noży specjalnego zastosowania. Często sięga się po niego w przypadku noży kieszonkowych i używanych przez nurków, ale coraz częściej pojawia się też w kuchni, choć należy pamiętać, że nie jest tak ostry jak stal czy ceramika.

-     stal damasceńska - crème de la crème materiałów używanych do produkcji noży, choć głównie ze względu na walory estetyczne, bo połączenie różnych stopów pozwala uzyskać wyjątkowy wzór. To właśnie głównie on łączy współczesne noże damasceńskie ze średniowiecznymi oryginałami, bo niestety uzyskiwanej wtedy wytrzymałości nie udało się odtworzyć. Niemniej producenci i klienci chętnie po nią sięgają, a dobrym przykładem jest tu choćby Victorinox i jego kolekcja, w której znaleźć można choćby wyjątkowy nóż do pieczywa:

Nóż ze stali damasceńskiejNóż ze stali damasceńskiej Victorinox

Jak powinien wyglądać zestaw minimalny noży do kuchni? Podpowiada Emilian Kozłowski z Victorinox Poland Sp. z o.o.

Nóż szefa kuchni od 17-25 cm. Może być w kształcie trójkąta wtedy mówimy o bardziej europejskim szefie kuchni, może być Santoku bardziej po Japońsku lub w kształcie prostokąta i wtedy będzie to Chiński szef kuchni.

Nóż do pieczywa – mimo że w większości sklepów możemy kupić chleb krojony to nadal większość z nas kupuje w kawałku i kroimy sami. Nóz do chleba świetnie się sprawdzi w przypadku robienia ciast, do przekrojenia biszkoptu czy nałożenia kremu. Do cięcia ciast. itp.

Nóż do plastrowania, do mięsa. Długości podobnej jak noże szefa ale zdecydowanie węższy, mała powierzchnia styku bardzo ułatwia odklejanie się artykułów od bocznych „blatów" noża. Plastrowanie wędlin cięcie kawałków surowego mięsa.

Nóż do filetowania ryb, w zależności od tego ile dany konsument spożywa ryb, czasem jest ważniejszy niż nóż szefa kuchni a czasem zupełnie nieużywany w zależności od diety

Niezliczona liczba noży jarzyniaków. Często użytkowane do przygotowania kanapek, spożywania posiłków, obierania. Z Uwagi na zaokrąglony czubek świetnie nadający się do smarowania pieczywa, dzięki ząbkowanemu ostrzu genialne do cięcia podsuszonej kiełbasy cięcia pomidora czy ogórka.

Oprócz powyższych potrzebujemy także obieraczki. Nasze maja ząbkowane ostrza i każde z nich jest ostre jak igła iniekcyjna. Dzięki temu obierają nawet pomidora, kiwi, oczywiście oprócz tego wszystkie inne warzywa, owoce z bardzo dużą łatwością.

Materiały mamy za sobą, więc możemy przyjrzeć się teraz rodzajom noży kuchennych, które są najbardziej przydatne w każdej kuchni:

- nóż szefa

To jeden z najbardziej wszechstronnych i przydatnych noży, który profesjonalni kucharze nazywają często przedłużeniem ich ręki :) A mówiąc całkiem poważnie, to bardzo uniwersalne narzędzie do krojenia warzyw, owoców, ziół, a także mięsa i ryb, które poradzi sobie zarówno z miękkimi, jak i twardymi produktami. Charakteryzuje się długim trójkątnym kształtem zwężającym się w stronę czubka, dzięki któremu możemy z łatwością kroić duże porcje produktów, oszczędzając czas i energię.

Nóż szefaNóż szefa KRM

- nóż do pieczywa

Nazwa tego noża mówi chyba wszystko - ten charakteryzuje się bardzo długim ząbkowanym ostrzem, dzięki któremu z łatwością przecina chrupiącą skórkę chleba czy bułek (nawet ciepłych), nie uszkadzając przy tym środka. Jego używanie przypomina używanie piły do cięcia i kiedy raz tego spróbujemy, to już nie wrócimy do prób krojenia pieczywa innym nożem. Co warto wiedzieć, to świetny nóż do krojenia także ciasta, bo nie miażdży delikatnej struktury, także arbuzów czy innych podobnych owoców, gdzie ostrze bez ząbków się blokuje i nie daje rady. I gdyby nie fakt, że jest bardzo duży, to nadawałby się też do krojenia pomidorów, a tak mamy…

Nóż do pieczywaNóż do pieczywa KRM

- nóż do pomidorów

Wygląda jak mniejsza i dużo lżejsza wersja noża do pieczywa, bo ze względu na wyjątkową delikatną strukturę pomidory również kroimy za pomocą ząbkowanego ostrza. Oczywiście, odpowiednio ostry nóż bez ząbków też da sobie radę, ale biorąc pod uwagę fakt, jak często spożywamy pomidory, warto postawić na dedykowany im nóż. Część noży do pomidorów ma też rozwidloną końcówkę, dzięki której łatwo przeniesiemy plasterku z deski.

Nóż do pomidorówNóż do pomidorów KRM

- nóż do sera

Taką samą rozwidloną końcówkę posiada najczęściej nóż do sera, ułatwiając tym samym zdejmowanie produktu z deski, ale to nie koniec jego cech charakterystycznych. Mamy też ząbkowane ostrze, które świetnie radzi sobie z twardą skórką niektórych serów oraz charakterystyczne duże otwory zmniejszające tarcie, dzięki czemu twarde sery się nie kruszą, a miękkie nie przyklejają do ostrza.

Nóż do seraNóż do sera KRM

- nóż uniwersalny

To mały nóż z gładkim ostrzem, który podobnie jak nóż szefa charakteryzuje się dużą uniwersalnością, tyle że ze względu na gabaryty przydaje się przy krojeniu i siekaniu mniejszych produktów, a także bardziej precyzyjnych zadaniach.

Nóż uniwersalnyNóż uniwersalny KRM

- nóż do obierania

Najczęściej wygląda jak nóż uniwersalny, ale ze sporo krótszym ostrzem, dzięki czemu dużo łatwiej manewruje się nim przy obieraniu owoców i warzyw (co jest bardzo ważne, jeśli mamy ich do obrania sporo, jak np. ziemniaków). Noże do obierania są najczęściej ekstremalnie ostre, a część z nich może się pochwalić zakrzywionym na styl dzioba czy pazura ostrzem, dzięki któremu można łatwiej obierać okrągłe produkty, wykonywać precyzyjne cięcia czy pozbywać się szypułek i niedoskonałości.

Nóż do obieraniaNóż do obierania KRM

Jak przygotować się do zakupu noża(y), co wybierać, czym się kierować? Odpowiada Emilian Kozłowski z Victorinox Poland Sp. z o.o.

Zdecydowanie doradzam zakup noży z rynku europejskiego one zwykle odznaczają się zdecydowanie wyższą jakością niż artykuły pochodzące z dalekiego wschodu. Naturalnie nie twierdze że zawsze tak jest, podkreślam że jest tak zwykle. Szwajcaria jest postrzegana jako Państwo, w którym produkuje się bardzo wysokiej jakości produkty. Zasłużyła sobie na to produkując niezawodne zegarki i doskonałej jakości Szwajcarskie scyzoryki objęte wieczystą gwarancją i tak też jest w przypadku noży. Ponadto warto wspomnieć że to właśnie  w Szwajcarii mieści się największa fabryka noży w Europie, Victorinox.

Jeszcze kilka lat temu na listę najbardziej przydatnych czy obowiązkowych noży trafiłoby parę dodatkowych pozycji, ale w związku z tym, że coraz częściej kupujemy żywność, a szczególnie mięso, porcjowane, pewnie tylko leżałyby w szufladzie i się kurzyły. Mowa choćby o nożach do filetowania i trybowania, które trudno wykorzystać w innym celu ze względu na budowę stworzoną z myślą o bardzo konkretnych zadaniach, więc spokojnie można je sobie odpuścić.

Zdecydowanie lepiej zerknąć na którąś pozycję z listy poniżej, na której umieściliśmy ciekawe noże, które może i nie są obowiązkowe, ale jeśli lubimy gotować i robimy to często, mogą okazać się przydatne.

- siekacz do ziół - charakterystyczny kształt tego noża sprawia, że wiele osób nie ma pojęcia, do czego on służy i trudno się temu dziwić. Podwójne ostrze i dwa uchwyty na pierwszy rzut oka wyglądają nieco futurystycznie, ale to bardzo przemyślana konstrukcja, dzięki której krojenie ziół odbywa się błyskawicznie i z zachowaniem wszystkich ich wartości.

Siekacz do ziółSiekacz do ziół KRM

- nóż Santoku - nóż japońskiego pomysłu, który często można zobaczyć w rękach azjatyckich szefów kuchni, kształtem przypominający połączenie noża szefa i tasaka do mięsa. Podobnie jak ten pierwszy jest bardzo uniwersalną konstrukcją do krojenia, siekania czy miażdżenia (np. czosnku), a jego a specyficzne proste ostrze z zakończeniem w kształcie łuku nie męczy dłoni nawet przy dłuższej pracy. Cechą charakterystyczną noża Santoku jest też bardzo często ostrze typu granton, czyli z charakterystycznymi żłobieniami/zagłębieniami, dzięki którym krojone potrawy nie przywierają - takie proste, a takie genialne!

Nóż santokuNóż santoku KRM

- nóż do steków - fani steków, którzy próbowali kiedyś przygotować ulubione danie w domu i pokroić je klasycznym nożem stołowym, szybko mogli się przekonać, że to nie jest najlepszy pomysł. Do krojenia wołowiny najlepiej sprawdza się ostre ząbkowane ostrze, które z łatwością kroi mięso bez jego miażdżenia. Nóż do steków można też wykorzystać przy podawaniu hamburgerów, jeśli nie lubimy ich jeść rękami. Dla komfortu swojego i swoich gości warto jednak zadbać o to, by był naprawdę ostry - pewniak, który będzie nam służył latami, znajduje się w ofercie Victorinox.

Nóż do stekówNóż do steków Victorinox

- nóż do pizzy - uwielbiacie domową pizzę, ale nie znosicie faktu, że nie udaje się wam jej pokroić jak w pizzerii? W takim razie czas na nóż do pizzy, który szybko podzieli przysmak na równe kawałki, niezależnie od rodzaju i ilości składników.

Nóż do pizzyNóż do pizzy KRM

 - tasak do mięsa - z tasakiem do mięsa jest trochę jak z nożami do filetowania i trybowania, bo najczęściej kupujemy gotowe kawałki mięsa, więc może okazać się zbędnym dodatkiem. Postanowiliśmy jednak zwrócić na niego uwagę ze względu na pewną zagadkę, która nurtuje dużo osób, a mianowicie do czego służy okrągły otwór w dużym ostrzu tasaka. Uwaga, zdradzamy tajemnicę... do powieszenia go na wieszaku :)

TasakTasak KRM

Czego nie robić z nożem? Radzi Emilian Kozłowski z Victorinox Poland Sp. z o.o.

Największym barbarzyństwem jakie możemy wykonać w stosunku do noża, niezależnie od marki, ceny, rodzaju stali itp. to używanie „desek do krojenia" ze szkła lub kamiennych. To są elementy, które w bardzo szybki sposób degradują krawędź tnącą. Tak naprawdę ciężko nóż stępić o pomidora, ogórka, mięso.

Do krojenia należy używać najlepiej desek ekologicznych wytworzonych z celulozy takim materiałem jest Epicurean z którego wytwarzamy deski do krojenia, które mogą być sterylizowane, wytrzymują temp do 175* C mogą być myte w zmywarkach. Taka temp zabije wszystkie bakterie i zarazki  a jednocześnie nie stępi noża.

Największymi grzechami wobec swojego noża są:

- po umyciu wkładania noża ostrzem do dołu do koszyka ociekowego,

- mycia w zmywarkach, z uwagi na temperaturę, ale przede wszystkim na używaną chemię

- cięcia mrożonek

- przechowywanie w szufladzie wraz z innymi metalowymi akcesoriami kuchennymi.

Do ostrzenia zalecam używanie stalek, lub ostrzałek z wymuszonym kontem ostrzenia. Mamy takie w ofercie. Ważne żeby ostrzałka była dobrej jakości.

Czujecie się już specjalistami w zakresie noży? A może uważacie, że można obyć się w kuchni posiadając dosłownie 2 sztuki? Tak czy inaczej, na koniec jeszcze jedna rada - to, na czym kroimy, też ma ogromne znaczenie - zarówno dla kondycji noży, jak i naszego zdrowia - warto więc poświęcić chwilę również na wybór odpowiednich desek. Z pomocą ponownie przychodzi Victorinox, oferując rozwiązania, które na dodatek wyglądają niezwykle stylowo.

DeskaDeska Victorinox

No to miłego siekania!