Związek między ćwiczeniami fizycznymi a ogólnym zdrowiem jest tak oczywisty, że prawie nie warto o nim wspominać. Jednak badania nad tym, w jaki sposób ćwiczenia poprawiają nasze zdrowie, zaowocowały w ciągu ostatnich kilku lat fascynującymi odkryciami, od sposobu, w jaki ćwiczenia pomagają organizmowi zabijać komórki rakowe, po białka przeciwzapalne uwalniane podczas aktywności fizycznej, które mogą zapobiegać spadkowi funkcji poznawczych.

Ostatnio przedmiotem szczególnego zainteresowania badaczy był związek między aktywnością fizyczną a układem odpornościowym. Masowa metaanaliza z zeszłego roku przyjrzała się danym z kilku badań obejmujących ponad pół miliona osób i stwierdziła, że regularne ćwiczenia znacznie zmniejszają ryzyko zarażenia się chorobą zakaźną.

To nowe badanie miało na celu ustalenie, czy pojedyncze ćwiczenia fizyczne mogą wpływać na skuteczność szczepień. Do zbadania tego zagadnienia, naukowcy zrekrutowali szereg zdrowych osób, które miały zostać zaszczepione jedną z trzech różnych szczepionek (pandemiczna grypa H1N1 z 2009 r., grypa sezonowa lub COVID-19).

Każdy badany został losowo przydzielony do jednej z trzech grup: kontrola bez ćwiczeń, 45 minut lub 90 minut umiarkowanych ćwiczeń rozpoczętych w ciągu pół godziny od otrzymania szczepionki. Wszystkim uczestnikom pobrano próbki krwi przed szczepieniem, a następnie dwa i cztery tygodnie później, aby śledzić wpływ ćwiczeń na poziom przeciwciał.

Osoby, które wykonywały 90 minut ćwiczeń po szczepieniu, wykazały statystycznie istotny wzrost poziomu przeciwciał kilka tygodni później w porównaniu z grupą bez ćwiczeń. Co ciekawe, naukowcy nie wykryli różnic w poziomach przeciwciał między grupą kontrolną a ćwiczącymi 45 minut.

Eksperyment na myszach wykazał podobne różnice we wzmocnieniu przeciwciał po szczepieniu między 45-minutowymi a 90-minutowymi sesjami ćwiczeń. Naukowcy stawiają hipotezę, że różnice w odpowiedziach immunologicznych między 45 a 90-minutowymi sesjami ćwiczeń dostarczają wskazówek, w jaki sposób aktywność fizyczna może wzmacniać reakcje przeciwciał wywołane szczepionką.

Wcześniejsze badania wykazały, że dłuższe czasy ćwiczeń generują różnego rodzaju efekty immunologiczne. W szczególności naukowcy wskazują na specyficzne białka odpornościowe zwane interferonem alfa (IFN-α), których ilość, jak wcześniej stwierdzono, zwiększa się wraz z czasem trwania ćwiczeń.

Przypuszcza się, że wzrost IFN-α wywołany wysiłkiem fizycznym jest jednym z możliwych mechanizmów, które mogą wyjaśniać, w jaki sposób reakcje przeciwciał mogą być wzmocnione przez aktywność fizyczną. Jednak Marian Kohut, główny autor nowego badania, mówi, że prawdopodobnie wiele różnych mechanizmów odgrywa rolę w nowych odkryciach. „… potrzeba dużo więcej badań, aby odpowiedzieć na pytanie, dlaczego i jak" – powiedział Kohut. „Podczas ćwiczeń zachodzi tak wiele zmian – metabolicznych, biochemicznych, neuroendokrynnych, krążeniowych. Tak więc prawdopodobnie istnieje kombinacja czynników, które przyczyniają się do odpowiedzi przeciwciał, którą znaleźliśmy w naszym badaniu".

Naukowcy zauważają, że potrzebne będą dalsze prace, aby ustalić optymalny rodzaj ćwiczeń i czas trwania niezbędny do wzmocnienia odpowiedzi na szczepionkę. Tak więc, chociaż 45 minut aktywności może tu nie wystarczyć, to może 60 minut może będzie wystarczające.

Uczestnicy badania wykonywali szereg różnych ćwiczeń, od energicznego chodzenia po jazdę na rowerze stacjonarnym. Główny nacisk położono na intensywność ćwiczeń, przy czym wszyscy uczestnicy musieli utrzymywać tętno na poziomie około 120 do 140 uderzeń na minutę. To tempo wysiłku jest możliwe przy różnych poziomach sprawności, a jak twierdzą naukowcy, nie ma dowodów na to, że ćwiczenia po szczepieniu zwiększają skutki uboczne.