Złość jest jedną z wielu emocji, które doświadczamy właściwie codziennie. Nie da się jej uniknąć, a umiejętności radzenia sobie z nią nie uczą w szkołach. Zdarza się, że kumulowana złość jest przyczyną agresji – zarówno słownej, jak i fizycznej. Agresją można nazwać wszystkie celowe zachowania, które mają w dowolny sposób skrzywdzić drugą osobę. Jeśli jesteśmy świadkami agresji – zarówno wobec nas, jak i osób trzecich, nie musimy tolerować takiego zachowania. Nasza reakcja może mieć duże znaczenie w tym, jak będzie przebiegał konflikt.

Agresja to nie tylko fizyczna przemoc. Mamy z nią do czynienia, kiedy ktoś nas wyzywa, krzyczy lub swoim zachowaniem próbuje sprawić, że będzie nam ze sobą źle. Według statystyk Instytutu Transportu Samochodowego 80% polskich kierowców przynajmniej raz w tygodniu ma do czynienia z agresywnym zachowaniem na drodze, a jedna trzecia przyznaje się, że sama jest źródłem agresji. W 2019 roku niespełna 49% pracowników padło ofiarą mobbingu w pracy. Nie da się uniknąć agresji, możemy co najwyżej nauczyć się na nią reagować i tak zarządzać własnymi emocjami, by samemu nie stać się agresorem.

Czym jest agresja

Agresji zdecydowanie lepiej zapobiegać, niż naprawiać jej skutki. Dobrze zacząć od uświadomienia sobie emocji, które wzbierają. Złość jest potrzebna i jest naturalną reakcją na różnice pomiędzy naszymi potrzebami, a rzeczywistością. To brak umiejętności kontroli własnych reakcji stanowi duży problem. Może on wynikać z charakteru lub trudnych życiowych doświadczeń. Radzenia sobie ze złością uczymy się już w dzieciństwie. Jeśli rodzice sami nie potrafią rozpracować własnych emocji, nie będę też potrafili przekazać odpowiednich wzorców dzieciom.  Czasem zdarza się, że do wybuchu agresji wystarczy chwila – zbyt silne emocje, czy trudny dzień i kumulacja nieprzyjemnych sytuacji może sprawić, że zwykła kłótnia skończy się wybuchem agresji.

Agresja może przybierać też formę bierną (inaczej pasywną). Nie dochodzi wtedy do przemocy słownej lub fizycznej, jednak samym zachowaniem lub komentarzami, często sarkastycznymi, agresor sprawia, że druga osoba czuje się źle. Może na przykład celowo ignorować partnera, umniejszać jego uczucia, sukcesy czy samą osobę. Takie zachowanie przez dłuższy czas powoduje u ofiary spadek poczucia własnej wartości i trudności w budowaniu relacji. 

Jak radzić sobie z agresją

Kiedy zachowań agresywnych doświadczamy od najbliższych, pierwszym celem jest zatroszczenie się o siebie. Zacząć można od uświadomienia sobie, że problem leży po drugiej stronie. Słowa czy zachowania, które nas dotykają nie świadczą o nas i nie powinny wpływać na poczucie wartości. To jednak nie znaczy, że można takie zachowania akceptować. Ani krzyk, ani wyzwiska nie mogą być sposobem na osiągnięcie celu. Należy jasno zakomunikować swoje granice i nie toczyć rozmów, dopóki nie uda się wypracować bezpiecznych i bezprzemocowych metod na komunikację.

Kiedy jednak samemu nie radzimy sobie z własną złością na tyle, że przybiera ona formę agresji, warto poszukać sposobu, który pomoże to zatrzymać. Przydatną strategią może być próba opanowania złości, zanim wzbierze ona na tyle, że pojawią się zachowania agresywne. Początkiem zawsze powinno być uświadomienie sobie, jakie emocje aktualnie odczuwam, zauważenie ich i próba akceptacji. Złości nie powinno się tłumić. Zdecydowanie bezpieczniej jest znaleźć dla niej ujście. Rozłożenie złości na czynniki pierwsze może pomóc w odszukaniu źródła problemu, a także jego rozwiązania. Poszukaj momentu, w którym negatywne emocje zaczęły się pojawiać. Dobrze jest również nazwać objawy, które pojawiają się wraz z narastaniem złości – uczucie gorąca, szybszy oddech, czy potrzeba ruchu. Te wszystkie kroki pozwolą się zatrzymać, zanim dojdzie do eskalacji.

Gdzie szukać pomocy

Czasem przyczyną agresji mogą być choroby lub zaburzenia, np. psychiczne lub hormonalne. W takim przypadku pierwszym krokiem będzie odpowiednie leczenie. Często zdarza się, że w postaci agresji lubią przypominać o sobie nieprzepracowane problemy z dzieciństwa – dorastanie w rodzinie alkoholowej lub dysfunkcyjnej. Wtedy również może okazać się niezbędna pomoc profesjonalisty – w tym przypadku terapeuty, które pomoże wypracować nowe metody radzenia sobie z emocjami.

W ofercie ośrodków psychologicznych zdarzają się treningi kontrolowania złości – pod tą nazwą kryją się kursy, których celem jest nauka rozpoznawania własnych emocji i reagowania na nie w sposób bezprzemocowy. Kiedy z agresją do czynienia mamy w związku, rozważyć można terapię dla par, by rozwiązać problemy, które mogą być źródłem tłumionej, a w konsekwencji agresji.

Agresja nigdy nie jest rozwiązaniem, zamiast budować – niszczy związki i relacje między ludźmi. Wyrządza szkody, których naprawa jest trudna, a czasem wręcz niemożliwa. Kluczem może być umiejętność rozpoznawania i regulacji własnych emocji, by poradzić sobie z nimi, zanim pozwolimy agresji dojść do słowa.