Żeby było jasne. Nie mam na myśli noży efektownych, pełnych bajerów. One są w rzeczywistości najczęściej nieprzydatnymi błyskotkami, które, owszem, przyciągają wzrok, ale na szlaku są całkowicie nieprzydatne. Mnie chodzi o noże, które często są niepozorne, ale gdy trzeba ich użyć, nigdy cię nie zawiodą. Skąd ta refleksja? Wędrując po Bieszczadach, nie raz widziałem młodzieńców paradujących z nożami sięgającymi im prawie do kolan (najwyraźniej hołdują zasadzie, że "muszą mieć większego od kolegi"). Takie kosy robią wrażenie, gdy wchodzi się do karczmy na browar, ale doświadczeni survivalowcy wiedzą, że noszenie tak wielkiego noża nie ma sensu. Pracować czymś takim nie sposób - każde uderzenie to wysiłek, a wielokrotne podniesienie takiego giganta szybko zmęczy każdego twardziela, który o tym zapomniał. Tymczasem zdecydowana większość czynności, do których nóż będzie ci potrzebny, to nie rąbanie grubych gałęzi, a roboty bardziej finezyjne. Takie, które nie wymagają wielkiej siły, ale dużej dokładności. Spróbuj nożem o ostrzu długości 25 cm i wadze pół kilograma zrobić małe nacięcie w gałęzi albo ukroić kawałek mięsa. Mniejszy nóż to zawsze większa kontrola nad nim. A więc, tym razem... ostrożnie z wielkością.

Szukaj noża który ważny 250-400 g o długości ostrza od 12 do około 16-17 cm (dłuższy to nieporozumienie). Takim nożem da się wszystko zrobić. Np:

Tlim C452 Obozowiec FG

Nóż od polskiego wytwórcy. Ze względu na znakomitą relację ceny do jakości to mój faworyt w zestawieniu. Full tang. Stal wysokowęglowa. Ucho. Znakomicie leży w dłoni. Rękojeść z mikarty. Bezpieczna pochwa z kydexu. Ręczne wykonanie. Długość ostrza: 14 cm. Cena: 430 zł

  1. Kształt ostrza - Najpopularniejszym kształtem noża użytkowego jest drop point. Jego głownia ma wyraźnie zaznaczoną krzywiznę (charakterystyczny łuk) brzucha ostrza i łagodny, lekko wypukły spadek grzbietu w kierunku czubka. To bardzo mocna konstrukcja zapewniająca świetne właściwości tnące. Piła (nie jest nieodzowna częścią dobrego noża) może być umieszczona z obu stron ostrza. Bardzo ważne, żebyś mógł ją naostrzyć. Dlatego zwróć uwagę, czy jej szlify na nożu, który sobie upatrzyłeś, nie są zbyt wymyślne, bo to oznacza później spory kłopot.
  2. Rączka - Powinna być wykonana z materiału, który zmoczony nie będzie się ślizgał w dłoni. Dobrze, jeżeli okładzina tłumi drgania podczas uderzeń. Jeżeli jesteś zimowym wędrowcem, unikaj noża, który ma rękojeść z gumy czy metalu. Nowoczesne okładziny wykonane są z porowatej gąbki, lekkich stopów aluminium, włókna węglowego. Rękojeść może być też owinięta nylonową linką. Idealnym tworzywem jest micarta (albo mikarta). To "kanapka" z warstw płótna czy papieru, poprzekładana i zatopiona w żywicy. To materiał, który nie boi się wody i jest niezniszczalny. Rączka musi być ergonomicznie wyprofilowana. Dobrze, jeżeli jej zakończenie jest płaskie i wykonane z metalu. Możesz jej wtedy użyć np. jako młotka.
  3. Ucho - Dobry nóż powinien je mieć. Przez ucho musi być przeciągnięta taśma, sznurek lub linka, które utworzą pętlę. Zawsze powinieneś zakładać ją na nadgarstek, gdy zaczynasz pracę. Dzięki temu nie stracisz noża, gdy wypadnie ci z dłoni i nie uderzy w ciebie, gdyby się odbił. Ucho przyda się też do mocowania noża do dłuższej żerdzi, jeśli chciałbyś z niego zrobić włócznię.
  4. Głownia - Ostrze musi być wykonane z dobrej stali (szanujący się producent poda jej gatunek). Szerokość noża powinna wynosić nie mniej niż 3mm. Coraz więcej jest specjalnych gatunków stali całkowicie (lub prawie całkowicie) nierdzewnych. Antykorozyjność nie powinna jednak być decydującym kryterium. Dlaczego? Noże z klasycznej wysokowęglowej stali, która może zardzewieć, zazwyczaj mają świetne własności tnące. Jeżeli będziesz dbał o nóż (w końcu jakie to poświęcenie) nie wykluczaj klasycznej stali.

Dziesięć razy nigdy, czyli tego nie rób z nożem:

  1. Nie wbijaj go w ziemię. To przyspiesza korozję (mikrorysy!) i stępia ostrze.
  2. Nie ostrz go na szlifierkach mechanicznych ani obrotowych. Możesz go uszkodzić.
  3. Nie nagrzewaj ostrza, np. przez opiekanie jedzenia nad ogniskiem.
  4. Nie rozstawaj się z nim na szlaku. Nigdy nie wiesz, kiedy będzie ci potrzebny.
  5. Nie zostawiaj go brudnego ani mokrego. Po użyciu dobrze go wyczyść.
  6. Nie rzucaj nim. Jeśli chcesz to robić, kup nóż z miękkiej niehartowanej stali.
  7. Nie pracuj nim bez założenia pętli na nadgarstek (mniejsze ryzyko zranienia).
  8. Nie pracuj nim gołymi rękami. Pracuj w rękawiczkach (pewniejszy chwyt).
  9. Nie używaj go jako śrubokręta - bardzo łatwo możesz złamać czubek.
  10. Nigdy go nie pożyczaj - przecież nie wiesz, jak zostanie użyty.

Full Tang

Konstrukcja full tang oznacza, że nóż zrobiono z jednego kawałka stali. Czyli głownia oraz rękojeść są integralną całością. To jedyna konstrukcja która się nie rozwali podczas pracy.

Garda/Jelec

Osłoni twoją dłoń np. wtedy, gdy gałąź, którą ucinasz, zsunie się po ostrzu. To przydatny element, ale znacznie zwiększa wagę noża. Nie jest niezbędna.

Pochwa

Skórzana nie jest bezpieczna (bywa, że podczas upadku dochodzi do jej przebicia i nóż może cię zranić). Szukaj noża z pochwą wykonaną ze wzmocnionego plastiku (ABS) lub kydexu, czyli specjalnego termoformowalnego plastiku (taką pochwę możesz zamówić: Survivalsklep.pl lub Tlim.net). Powinna mieć szlufki do mocowania do pasa lub plecaka oraz mechanizm zabezpieczający nóż przed wypadnięciem.

Środek ciężkości

Powinien być przesunięty do przodu, dlatego ostrze powinno być cięższe niż rękojeść. Wtedy zrobisz więcej, szybciej i mniejszym wysiłkiem.