Komputer bez oprogramowania jest tylko kosztownym zestawem obiecujących parametrów. Wszystkie te gigaherce, gigabajty, porty i napędy muszą zostać okiełznane przez linijki programistycznego kodu. O ile za sprzęt musisz zapłacić, o tyle na aplikacje możesz nie wydawać ani złotówki - dzięki licencjom freeware i open source.

System: jeśli nie Windows, to co?

Włączasz maszynę, logujesz się do Windowsów. Stop, wróć! Nie jesteś skazany na microsoftowe okienka. Ani na Mac OS, jeśli kupisz sprzęt od Apple'a. Teraz pewno powiesz, że Windowsy "dostajesz" z komputerem, np. laptopem. Zgadza się, lecz nie za darmo: preinstalowany system podwyższa cenę sprzętu o 200-300 zł.

Linux doskonale się sprawdzi w netbooku, zwłaszcza odmiany przystosowane specjalnie do tych maluchów. Są odchudzone, szybsze od Windowsów, mają interfejsy zaprojektowane z myślą o niedużych ekranikach. Warte sprawdzenia są Ubuntu Netbook Remix , Eeebuntu , Slax , Mint i MeeGo . Wkrótce do tego zestawu dołączy system od Google.

Wraz z systemem otrzymasz wszystko, czego potrzeba do pracy z komputerem: od komunikatora, przeglądarki i odtwarzacza mediów począwszy, na antywirusach, edytorze grafiki czy pakiecie biurowym skończywszy. A jeśli zatęsknisz za aplikacją windowsową, masz duże szanse uruchomić ją w emulatorze okienek Wine. Niestety, gry raczej nie pójdą.

Ochrona: bezpieczeństwo pracy

A teraz załóżmy, że jesteś konserwatystą, który nie może lub nie chce rozstać się z Windowsami. Albo zapłaciłeś już za okna w cenie komputera i nie widzisz powodu, żeby wyrzucać coś, co działa.

Jeśli uruchamiasz system po raz pierwszy, kolejnym krokiem powinno być jego zabezpieczenie. Antywirus i zapora - bez tego tandemu lepiej się nie zapuszczać w czeluście internetu. Wbudowane narzędzia Windows na dłuższą metę są niewystarczające.

Na szczęście do wyboru jest wiele świetnych i bezpłatnych programów. Nawet Microsoft oferuje darmowy pakiet Windows Security Essentials, który zapewnia całkiem dobrą ochronę, co potwierdzają testy niezależnych laboratoriów. Jednak jeszcze lepsze są takie narzędzia jak Avira , Avast! czy AVG (antywirusy) oraz Comodo , ZoneAlarm i Outpost (zapory). Jeśli zachowasz czujność podczas otwierania e-maili i podejrzanych linków, a bazy wirusów będą aktualizowane, powinieneś być bezpieczny. W razie wątpliwości, gdy program ostrzega przed plikiem, który twoim zdaniem jest w porządku, możesz go sprawdzić internetowymi skanerami, np. Kaspersky'ego czy Pandy , a najlepiej wyślij do zbadania przez multiskaner Virustotal.com .

Przeglądarka, komunikator, poczta

Grafika

Kontakt ze światem masz już zapewniony. Teraz chciałbyś się podzielić zdjęciami na portalu społecznościowym, ale najpierw musisz obrobić fotki. Żaden kłopot - możesz skorzystać z mnóstwa bezpłatnych aplikacji: od szybkich przeglądarek grafiki z podstawowymi funkcjami edycyjnymi jak IrfanView , przez bardziej rozbudowane programy typu Paint.NET i kombajny do obsługi zdjęć typu Google Picasa , po zaawansowane narzędzia w rodzaju GIMP (alternatywa dla Photoshopa).

Są także serwisy internetowe, które udostępniają odpowiednie narzędzia online: wypróbuj Aviary.com , Picnik.com , a nawet Photoshop.com . Gdyby naszła cię chęć na stworzenie obrazu od podstaw, do usług masz Inkscape (odpowiednik CorelDRAW do grafiki wektorowej), Google SketchUp (proste modelowanie 3D) czy Blendera (uważany za 3ds max dla skąpych).

Multimedia

Co ważne, mają większość kodeków niezbędnych do odtwarzania różnych plików medialnych, a Media Player Classic HC i VLC Player wykorzystują układ graficzny przy dekodowaniu filmów HD, odciążając procesor i zapewniając płynność wideo. Gdyby jednak się okazało, że jakiegoś pliku nie można otworzyć, bo brakuje kodeka, zainstaluj niezbędnik w postaci K-Lite Codec Pack . Zawiera mnóstwo kodeków, przydatne narzędzia oraz wspomniany odtwarzacz Media Player Classic HC.

Do odsłuchiwania muzyki można posłużyć się odtwarzaczami multimedialnymi, ale jeśli jesteś zwolennikiem dźwięku wysokiej jakości, wypróbuj Foobar2000 - program o nieco spartańskim wyglądzie, lecz za to z doskonałym przetwarzaniem audio. Aplikacja wychwalana przez audiofilów potrafi też zgrywać płyty CD i konwertować pliki audio z jednego formatu na inny. Foobar był jednym z pierwszych odtwarzaczy obsługujących format FLAC, który kompresuje pliki WAV bez utraty jakości, zmniejszając ich objętość średnio o połowę. Jest więc doskonałym rozwiązaniem do zarchiwizowania kolekcji z zachowaniem jakości pierwowzoru. A skoro już mowa o audiofilskiej jakości i zgrywaniu płyt audio, za najlepsze narzędzie do zamiany CD w pliki od lat uchodzi Exact Audio Copy , choć równie popularny Audiograbber niewiele mu ustępuje.

Archiwum audio - w dowolnym formacie plików - czasem trzeba uporządkować, uzupełniając dane z tagów (np. nazwę wykonawcy, albumu, tytuł utworu, okładkę) i układając zbiory w odpowiednich folderach. Windows Media Player radzi sobie z tym całkiem nieźle, ale wymagającym użytkownikom bardziej przypadnie do gustu wyposażony w bardzo zaawansowane funkcje TagScanner . Jeśli zaistnieje potrzeba konwersji plików medialnych z jednego formatu na inny, np. z MP3 na AAC czy z płyty DVD na AVI, skorzystaj z narzędzi takich jak BonkEnc (do audio) lub Any Video Converter i Handbrake (wideo).

Kreatywność w tworzeniu muzyki uwolnisz dzięki aplikacjom w rodzaju Audacity , LMMS , Wavosaur'a , Traverso DAW czy prostego Free Audio Editor . Klipy zmontujesz w narzędziach VirtualDub , Avidemux , ZweiStein 4 , Wax i VideoSpin . Jeśli chcesz zająć się animacją, skorzystaj z programu Pencil . Z pomocą początkującym filmowcom przyjdzie też Windows Live Movie Maker od Microsoftu, wcześniej dołączany do systemu, dziś do pobrania z internetu. Niestety, w tej kategorii bezpłatnym narzędziom daleko do profesjonalnych, płatnych produktów.

Biuro

Braku profesjonalizmu nie można zarzucić aplikacjom, które pozwalają wykonać prace określane mianem biurowych. Na pierwszy plan wysuwa się rozbudowany pakiet OpenOffice , zawierający m.in. edytor tekstu Writer, arkusz kalkulacyjny Calc, program do prezentacji Impress i bazę danych Base. Są to zaawansowane narzędzia otwierające i zapisujące pliki MS Office, bogate w funkcje i korzystające z polskich słowników.

By tworzyć i edytować dokumenty, nie musisz instalować pakietu biurowego. Wystarczy odwiedzić witryny Google Docs , Zoho lub Microsoft Office Live Workspace (wkrótce zaistnieje pod nazwą Windows Live SkyDrive) i założyć konto. Sieciowe narzędzia z nawiązką spełnią oczekiwania większości użytkowników. Do edycji dokumentów tekstowych warto zaprząc szybki i wygodny AbiWord , zaś programistom oraz twórcom stron WWW do gustu powinien przypaść rozbudowany edytor Notepad++ , który łączy szybkość klasycznego notatnika Windows ze świetnymi funkcjami edycyjnymi przygotowanymi z myślą o osobach zajmujących się programowaniem w różnych językach.

Z pracą nierozerwalnie wiążą się terminy, harmonogramy i kontakty, toteż uzależnionym od grafików oraz terminarzy polecić możemy internetowy kalendarz Google Calendar wraz z książką adresową Contacts albo aplikację Mozilla Sunbird .

Zarządzenie plikami

Codzienne zmagania z plikami nie muszą być przekleństwem. Jeśli Eksplorator doprowadza cię do szewskiej pasji, otwieranie dokumentów PDF w czytniku firmy Adobe trwa wieki, zaś współpraca wyłącznie z archiwami ZIP to zbyt mało jak na twoje potrzeby, sięgnij po alternatywne narzędzia. Zamiast Adobe używaj FoxIt Readera , który zajmuje mniej miejsca i błyskawicznie otwiera PDF-y, do zarządzania plikami wykorzystuj FreeCommandera , zaś najlepszą obsługę skompresowanych archiwów zapewni 7-Zip .

Właśnie: archiwa. Czym sporządzać kopie zapasowe i jak je zapisywać na nośnikach CD oraz DVD? Pierwsze zadanie zleć aplikacji Toucan , natomiast drugie - jeżeli nie ufasz wbudowanym funkcjom nagrywania w Windows - wykonają InfraRecorder , Burn4Free , BurnAware Free , CDBurnerXP lub ImgBurn . Możesz także wykonywać kopie i od razu umieszczać je na dysku internetowym, korzystając z serwisów Dropbox , Syncplicity czy Windows Live SkyDrive .

Darmowego dobra jest wystarczająco dużo, by zaspokoić wszystkie potrzeby użytkownika komputera. Szkoda, że same pecety nie są bezpłatne...         

Tekst: Darek Rzeźnicki

Zdjęcia: materiały prasowe (montaż)

Czytaj też na Logo24 :